1. "halvdan buradaydı" yazıyormuş.
  2. o çözümlemeye gelene kadar türkçe öğrenelim dedirtendir.
  3. inanislarin cok cok otesinde bir mabed. ilk defa constants tarafindan yaptirilip, 15 ekim 360 tarihinde ibadete acilmistir. ilk hali kagir duvarli ve ahsap catilidir. zamanin diger kiliselerine olan heybetinden mutevellit "buyuk kilise" anlamina gelen "megali ekklisia" olarak isimlendirilmistir. teslis inancinin uclemesindeki tanri'ya ovgu olsun diye isa mesih''e atfedilen "tanri'nin oglu" anlamina gelen "thea sofia" ismiyse zaman icerisinde donuserek ayasofya (aya, saint gibi terimlerle de anilmakta) ismini almistir.

    thea sofia 404'te cikan bir ayaklanmada halk tarafindan yakilinca; imparator ll. theodisios tarafindan, mimar raffinos tarafindan ikinci defa 416'da tekrar ibadete acildi.

    532 kis aylarinda cikan bir ayaklanmada bu defa dumduz edildi. bu defa imparatator justinyen, tahtini kurtarabilmenin vermis oldugu sevkle bu defa mimar izidoros ve matematikci anthemius'a yaptirtti. ic suslemeleri, sutunlar gibi gorsellik ve saglamlik tasiyan ogeler; efes, belkis ( akp oraya baraj yapti, dunya ayaga kalkti ama nafile. urfa / birecik yakinlarinda), kizikos ve baalbek gibi sehirlerin antik ve saheser mozaikleriyle susletti.

    latinlerin istanbul'u yagma donemlerinde (1200'ler) soyuldu. tum degerli madenler ve taslar calindi. 1346'da tekrar bir kismi coktu kubbesinin buyuk bir kismi. parasizliktan 1354'e kadar enkaz kaldigi ve halka ekstra vergiler yuklenerek finansman bulundugu soylenmekte ise; bir sekilde tamir edildi ve fatih istanbul'u alana kadar kendisini muhafaza etti.

    fatih, mihrabi dogudan kibleye cevirtti. ikonalar kapatilmadi ve ilk cuma namazini kildi. kapatilan ikonlarin 1/4'in oldugu bilinir; fakat digerlerine nedense dokundurtmamistir. 7 dil bilen, sair, maresal (girdigi hicbir savasi kaybetmeyen tek hukumdardir), entelektuel olmasiyla beraber, gaddarligi, sertligiyle dunyaya nam salan bir insanin bu davranislari ilginctir.

    en buyuk tadilat ll. abdulhamid tarafindan 1 dakika suren ve sehri yerlebir eden buyuk depremden sonra yapilmistir. aslinda bugunku cehresine kavustugu gundur.

    atatürk 1935 yilinda, bu mabedi bakanlar kurulu karariyla muzeye cevirtmistir.

    hala aciktir cami ve muze olarak. namaz kilmak isteyenler, padisah mahfilinde kilabiliyorlar. 24 saat hatim indiriliyor.

    meydanin tam karsininda ise mimar sinan'in ciragi sedefkar mehmet aga'nin insa ettigi devasa; ll. ahmet'in yaptirttigi gibi koca sultanahmet camii durmaktadir.

    gunumuzde siyasi semboldur. soylu ve ihtisamlidir. ayakci yobaz takimin hristiyanliga karsi psikolojik ustunlugu ele gecirmeye calistigi ve sembolize etmeye calistigi bir mekandir.

    bir de su var. kapalicarsi, ayasofya'nin vakfiyesidir. oradan gelen gelirler ayasofya icin kullanilacaktir serhi koydurmustur. peki ozel mulkiyet ne zaman baslamistir?

    adnan menderes

    ek: su yaziyi neredeyse 1 saatte yazdim. mobilden girince otomatik olarak taslak olarak kaydetmiyor. bu islere bakan arkadas veya moderator neyse; bakin lan!
  4. sürekli mistisizmle açıklanmaya çalışılan bir yapı olsa da, bugüne kadar gelmesinin en önemli sebeplerinden birisi de o dönemin bilimadamları tarafından hesaplanıp yapılmasıdır.

    tabii dönem dönem yapılan restorasyonlar da bunda etkilidir.
  5. kadir gecesi programi ile icerisinde ezan okunan ve daha once fetih kutlamalari ile meydaninda namaz kilinan muze. durum ile ilgili olarak dun yunanistan unesco'ya bir cagrida bulunmus. kaynak.

    ibadete acilmasi ile ilgili cok buyuk bir kamuoyu var ve gercek anlamda ibadete acilirsa cok taraftar toplanabilir. hemen hemen idamin gelmesi ile benzer etki yaratir bir kitle uzerinde.

    ama neden bu kadar onemli ben cozemiyorum. hosgoru dini(!) nasil gider de baska bir dinin en onemli ibadethanesini camiye cevirir? endusluslere ait camilerin kiliseye cevrildigi argumani ile onlar yapiyorsa biz de yapariz mantigi guduluyor. ee hani sen hosgoru diniydin? diger ilahi dinlerden bu ayrim ile one cikardin?

    neyse cok polemige girmemek lazim ama muze kalmasi herkes icin iyi olacaktir. iki adim ilerisindeki devasa camiye ayak kokusundan girilmiyor. bu olumsuzluklarin onune gecilmeli. ayasofya cami olsa ne olur kilise olsa ne olur. yilda toplasan 10 gun dolduramaz cemaat orayi su hali ile daha cok ziyaretci cekiyor.

    edit: bu girdi bir dusunce savunmasi degil sadece gozlem aktarmasidir. ayak kokusu ile neyi savunacam. dini mekan uzerinden politik guc gostermek dinin geregiyse bilemem. gercek sen kabul ettigin kadar gercektir. devletin bekasi icin kardes katli de bir gercektir kimine gore. unesco kultur mirasi da bir gercektir. birilerinin ne kadar hosgorulu oldugu uzerinden savunma yapiliyirsa benim ayak kokusu gozlemim de bir gercektir ama savunma degil.
  6. kiliseyi camiye çeviren din değil, o dine mensup bir padişahtır ve elbette bazı gerekçeleri vardır.

    -ayasofya'nın önemi ne?

    ayasofya istanbul'un simgesidir. ayasofya'nın kiliseden camiye çevrilmesi dini boyutundan çok siyasi olarak verilen bir mesajdır. doğu roma'nın çöküşünün cümle aleme ispatlanmasıdır.

    -gelelim hoşgörü konusuna..

    fatih sultan mehmed'in fetihten sonra galata halkına verdiği ahidnameyi bırakıyorum şuraya.

    “ben ulu padişâh ve ulu şehinşâh sultan muhammed hân bin sultân murâd'ım. yemin ederim ki, yeri göğü yaradan perverdiğar hakkı içün ve hazret-i resûlün-aley'is-salâtü ve's-selâm-pâk, münevver, mutahhar ruhu içün ve yedi mushaf hakkı içün ve yüz yirmi dörtbin peygamberler hakkı içün, dedem ruhîçün ve babam ruhîçün, benim başım içün ve oğlanlarım başîçün, kılıç hakkîçün, şimdiki hâlde galata'nın halkı ve merdüm-zâdeleri atebe-i ulyâma dostluk içün balaban pravizin ve markizoh frenku ve tercümanları nikoroz baluğu ile kal'a-i mezkûrenin miftâhın gönderüb bana kul olmağa itâat ve inkıyâd göstermişler. ben dahi;

    1. kabul eyledim ki, kendülerin âyinleri ve erkânları ne vechile câri ola-gelirse, yine ol üslûb üzere âdetlerin ve erkânların yerine getüreler. ben dahi üzerlerine varub kal'alarını yıkub harâb etmeyem.

    2. buyurdum ki, kendülerin malları ve rızıkları ve mülkleri ve mahzenleri ve bağları ve değirmenleri ve gemileri ve sandalları ve bilcümle metâ'ları ve avretleri ve oğlancıkları ve kulları ve câriyeleri kendülerin ellerinde mukarrer ola, müte'ârız olmayam ve üşendirmeyem.

    3. anlar dahi rençberlik edeler. gayrı memleketlerim gibi deryâdan ve kur’adan sefer edeler, kimesne mâni ve müzâhim olmaya, mu'âf ve müsellem olalar.

    4. ben dahi üzerlerine harâc vaz’ edem, sâl be-sâl edâ edeler gayrılar gibi. ve ben dahi bunların üzerlerinde nazar-ı şerifim dirîğ buyurmayub koruyam gayrı memleketlerim gibi.

    5. ve kiliseleri ellerinde ola, okuyalar âyinlerince. ammâ çan ve nâkûs çalmayalar. ve kiliselerin alub mescid etmeyem. bunlar dahi yeni kilise yapmayalar.

    6. ve ceneviz bâzirgânları deryâdan ve kurudan rençberlik edüb geleler ve gideler. gümrüklerin âdet üzere vereler. anlara kimesne te'addî etmeye.

    7. ve buyurdum ki, yeniçeriliğe oğlan almayam ve bir kâfiri rızâsı olmadan müslüman etmeyeler ve kendüleri aralarında kimi ihtiyâr ederlerse maslahatları içün kethüdâ nasbedeler.

    8. ve buyurdum ki, evlerine doğancı ve kul konmaya ve kal'a-i mezkûre halkı ve bâzirgânları angaryadan mu'âf ve müsellem olalar.

    şöyle bileler, alâmet-i şerife i'timâd kılalar."

    (5. maddeyi okursanız şayet, ayasofya'nın diğer kiliselerden ayrı tutulduğunu, fethin simgesi olarak değerlendirildiğini anlayabilirsiniz)

    -müze olarak mı kalmalı?

    valla onu bilemiyorum ama "2 adım ötesindeki camiye ayak kokusundan girilemiyor, bu nedenle müze olarak kalmalı" şeklinde bir savunma komik kaçıyor.
  7. beş vakit namaz kılan imam hatip mezunu bir bireyin yorumunu aktarıyorum bu konu hakkında kendisi ile tartışmaya giren başka bir mümine verdiği cevap: "sabah namazında diğer camileri doldurun da ayasofya düşünülür." sabah namazları türkiye genelinde camiler bomboş ama gel gör ki ayasofya ayasofya görende sanki namaz kılacak başka cami yok sanar.
    ve cami olursa girişler beleş gerisini siz düşünün.
  8. yabancılar hagia sophia derler. müze olarak hizmet veriyor ve ben diyeyim 20, siz deyin 30 yıldır restorasyonda ama ziyarete açık. uzun uzun anlatmaya gerek yok giderseniz görürsünüz ki içerisinde hem kiliselere hem de camilere özgü bir çok farklı şeyi aynı anda görebilirsiniz. şu kadarını söyleyeyim duvarda bir yerde arapça allah yazar, biraz ilerisinde kucağında isa'yla meryem. içinde yaşayan bir kedi bile var.

    amme hizmeti, ben çektim*

    amme hizmeti-2

    amme hizmeti-3

    ayasofya'dan sultanahmet camisi