can yücel

Kimdir?

can yücel (d. 1926 - ö. 12 ağustos 1999), modern türk şair. kullandığı kaba ama samimi dil ile türk şiirinde farklı bir tarz yaratmıştır.can yücel, 1926'da istanbul'da doğdu. millî eğitim eski bakanı hasan ali yücel’in oğludur.1943 yılında, yakın dostu ve ankara atatürk lisesi'nden sınıf arkadaşı gazi yaşargil ile birlikte yurtdışı eğitim bursu kazandığı halde, babası, dönemin milli eğitim bakanı hasan ali yücel'in " bakan, kendi oğluna torpil yaptı derler" diyerek engellemesi nedeniyle yurtdışına gidemedi. ankara ve cambridge üniversitelerinde latince ve yunanca okudu. çeşitli elçiliklerde çevirmenlik, londra’da bbc’nin türkçe bölümünde spikerlik yaptı. askerliğini kore’de yaptı. 1958’de türkiye’ye döndükten sonra bir süre bodrum ve marmaris'te turist rehberi olarak çalıştı. ardından bağımsız çevirmen ve şair olarak yaşamını istanbul’da sürdürdü. 1956 yılında güler yücel ile evlendi. bu evlilikten iki kızı (güzel ve su) ve bir oğlu (hasan) oldu. son yıllarında eski datça’ya yerleşti ve her hafta leman, her ay öküz dergilerinde yazıları ve şiirleri yayımlandı. cumhurbaşkanı süleyman demirel`e hakaretten yargılanan yücel, 18 nisan seçimlerinde özgürlük ve dayanışma partisi`nin izmir 1. sıra milletvekili adayı oldu. 12 ağustos 1999 gecesi ölen şair, çok sevdiği günebakan çiçekleriyle uğurlanarak datça'ya gömüldü. can yücel, 1945-1965 yılları arasında `yenilikler`, `beraber`, `seçilmiş hikayeler`, `dost`, `sosyal adalet`, `şiir sanatı`, `dönem`,`ant`, `imece` ve `papirüs` adlı dergilerde yazdı. daha sonraları `yeni dergi`, ‘birikim`, `sanat emeği`, `yazko edebiyat` ve `yeni düşün` dergilerinde yayımladığı şiir, yazı ve çeviri şiirleri ile tanınan yücel, 1965`ten sonra siyasal konularda da ürün verdi. 12 mart 1971 döneminde che guevara ve mao'dan çeviriler yaptığı gerekçesiyle 15 yıl hapse mahkûm oldu. 1974’de çıkarılan genel afla dışarı çıktı. dışarı çıkışının ardından hapiste yazdığı bir siyasinin şiirleri adlı kitabını yayımladı. 12 eylül 1980 sonrasında müstehcen olduğu iddiasıyla "rengahenk" adlı kitabı toplatıldı. 1962'de ingiltere'deyken, 1709 yılından kalma, latin harfleriyle taş baskısı olarak basılmış bir türkçe dilbilgisi kitabı bulması geniş yankı uyandırdı.şiirlerinde argo ve müstehcen sözlere çok sık yer veren, bu nedenle zaman zaman dikkatleri üzerine çekip koğuşturmaya uğrayan yücel, ilk şiirlerini 1950 yılında `yazma` adlı kitapta toplamıştır. can yücel, taşlama ve toplumsal duyarlılığın ağır bastığı şiirlerinde, yalın dili ve buluşları ile dikkati çekti. can yücel'in ilham kaynakları ve şiirlerinin konuları; doğa, insanlar, olaylar, kavramlar, heyecanlar, duyumlar ve duygulardır. şiirlerinin çoğunda sevdiği insanlar vardır. 'maaile' şairin kitaplarından birine koyduğu bir ad. can yücel için ailesi çok önemlidir: eşi, çocukları torunları, babası.. bu insanlarla olan sevgi dolu yaşamı şiirlerine yansımıştır. 'küçük kızım su'ya', 'güzel'e', 'yeni hasan'a yolluk', 'hayatta ben en çok babamı sevdim' bu sevgi şiirlerinden bazılarıdır. can yücel ayrıca lorca, shakespeare, brecht gibi ünlü yazarların oyunlarından çeviriler yaptı. shakespeare çevirileri (hamlet, fırtına, bir yaz gecesi rüyası) aslına tam olarak bağlı kalmasa da son derece başarılıdır. shakespeare'in ünlü 'to be or not to be' sözünü 'bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin' şeklinde türkçeleştirmiştir. 1959'da ilk baskısı yayımlanan 'her boydan' adlı kitabında dünya şairlerinin şiirlerini serbest ama çok başarılı bir biçimde türkçeye çevirmiştir.
  1. dünyaca ünlü birçok yazarın şiir ve yazılarını türkçe'ye çeviren yücel'in en unutulmaz çevirisi shakespeare'in ünlü 'to be or not to be' sözünü 'bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin' şeklinde türkçeleştirmesidir.
    bir de çok güzel ve karizmatik küfür ederdi.
  2. bir dönem (bkz: emek partisi) kurucusu ve üyesi olduğu, nispeten muhalif edebiyatçılarımızın, can baba olarak adlandırdığı güzel insan.
  3. eski ve çok değerli milli eğitim bakanı hasan ali yücel'in oğlu, şair ve çevirmen. çok dilli, kafası güzel, kalbi güzel, ağzı bozuk adam. ben can yücel'i çok severim. ben can yücel'i herkesten kıskanacak kadar çok severim. şairin küfrü.
  4. hamlet'in "to be or not to be" tiradını "bir ihtimal daha var o da ölmek mi dersin" olarak çeviren kafası hep güzel, kendisi başka güzel, ağzı küfürlü can adam.

    ayrıca; internette özellikle sosyal medya sitelerinde çokça yayımlanan "bağlanmayacaksın" ve "her şey sende gizli" adlı şiirler can yücel'e ait değildir.
    ozee
  5. üstad tabirini fazlasıyla hak eden sivri zekalı şairle ilgili bir nükte paylaşayım (sinsi smiley):

    can yücel'e sorarlar:
    - efendim nedir bizim memleketteki bu sağcılık solculuk davaları?
    can baba:
    - bu ülkede sabah kalktığında malafat eğer sağ tarafa kaymışsa sağcısındır, yok eğer sol taraftaysa solcu..
    - peki sizinki ne tarafta ?
    - ileride daima ileride.
  6. 'yalnızlığım benim sidikli kontesim, ne kadar içersek o kadar iyi'
  7. kendi beyanı ile 33 kalem mal varlığı:

    1-avşa adasında üç daire, dört üçgen, beş dikdörtgen
    2-gökyüzünde bir bulut
    3-bitlis’te beş minare
    4-biri yazlık, biri kışlık iki platonik sevgili
    5-büro mobilyası ve çelik kapı üreten bir fabrikanın ögle üzeri yaslanıp sigara içilen beyaz duvarı
    6-ıslıkla da çalınabilen dört anonim türkü
    7-palandökende bir palan, iki döken
    8-kastamonu’da üç kasto
    9-üç fay hattı
    10-bir çarşamba, iki perşembe, üç cuma
    11-dünyada mekan
    12-ahirette iman
    13-denizde kum
    14-uzayda yerçekimsizlik
    15-bir çuval gazoz kapağı
    16-bir kibrit kutusu sigara izmariti
    17-on sekiz saç biti
    18-biri ingilizce 6 adet küfür
    19-yirmi tane boş naylon poşet
    20-sevenlerin kalbinde kurulmuş bir taht
    21-bir sürü saç sakal, kıl, tüy, yün
    22-üç ayrı parkta üç ayrı belediyeye ait üç ayrı banka reklamlı bank
    23-bir ayakkabı çekeceği
    24-iki büyük taş kütlesi
    25-bir adet ağaç gölgesi
    26-üç kuş kanadı sesi
    27-bir sürü kedi köpek
    28-bir marmara denizi
    29-camına yaslanıp seyredilen iki piliç çevirmeci
    30-her akşam karıştırılan dört çöp bidonu
    31-çalıp çalıp kaçılan beş melodili apartman zili
    32-nakit 15 kuruş
    33-anne babadan kalma yarısı yaşanmış bir ömür...
    ozee
  8. bu ara 'başka türlü bir şey benim istediğim' diye dolanmama sebep olan şair
  9. bir gün meyhanede masada kalabalık bir edebiyatçı grubu oturmaktadır.

    x kişi kendince ciddi varsayımlarda bulunup neler neler yaptığını hilmi yavuz ve can yücel e bahsetmektedir.

    hilmi hoca:(can 'a dönüp) "abi bu herifte kendini bi bok sanıyor!"

    can hoca:(sigarayı küllüğe bırakıp,döner) "ne bi' boku iki bok zannediyor kendisini"
  10. gazi yaşargil ile birlikte tıp okumak için yurt dışına gidecekken babası dönemin milli eğitim bakanı olduğu için (bkz: hasan ali yücel) gidememiştir. babası insanlar; "oğluna torpil yaptı" demesin diye oğlu can yücel'i yurt dışına göndermemiştir. fakat can yücel, oğlu can yücel'i dostu gazi yaşargil'in yanına beyin cerrahisi stajını yapmak için göndermiş ve oğlunun kariyerini dostuna şekillendirmiştir. can yücel'in sadece yaşadıkları değil, yaşayamadığı şeyler de oldukça büyüktür...