mustafa kemal atatürk

Kimdir?

mustafa kemal atatürk 1881 yılında selânik'te kocakasım mahallesi, islâhhâne caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu. babası ali rıza efendi, annesi zübeyde hanım'dır. baba tarafından dedesi hafız ahmet efendi xiv-xv. yüzyıllarda konya ve aydın'dan makedonya'ya yerleştirilmiş kocacık yörüklerindendir. annesi zübeyde hanım ise selânik yakınlarındaki langaza kasabasına yerleşmiş eski bir türk ailesinin kızıdır. milis subaylığı, evkaf katipliği ve kereste ticareti yapan ali rıza efendi, 1871 yılında zübeyde hanım'la evlendi. atatürk'ün beş kardeşinden dördü küçük yaşlarda öldü, sadece makbule (atadan) 1956 yılına değin yaşadı.

küçük mustafa öğrenim çağına gelince hafız mehmet efendi'nin mahalle mektebinde öğrenime başladı, sonra babasının isteğiyle şemsi efendi mektebi'ne geçti. bu sırada babasını kaybetti (1888). bir süre rapla çiftliği'nde dayısının yanında kaldıktan sonra selânik'e dönüp okulunu bitirdi. selânik mülkiye rüştiyesi'ne kaydoldu. kısa bir süre sonra 1893 yılında askeri rüştiye'ye girdi. bu okulda matematik öğretmeni mustafa bey adına "kemal" i ilave etti. 1896-1899 yıllarında manastır askeri idâdi'sini bitirip, istanbul'da harp okulunda öğrenime başladı. 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu., harp akademisi'ne devam etti. 11 ocak 1905'te yüzbaşı rütbesiyle akademi'yi tamamladı. 1905-1907 yılları arasında şam'da 5. ordu emrinde görev yaptı. 1907'de kolağası (kıdemli yüzbaşı) oldu. manastır'a iii. ordu'ya atandı.

19 nisan 1909'da istanbul'a giren hareket ordusu'nda kurmaybaşkanı olarak görev aldı. 1910 yılında fransa'ya gönderildi. picardie manevraları'na katıldı. 1911 yılında istanbul'da genel kurmay başkanlığı emrinde çalışmaya başladı. 1911 yılında italyanların trablusgarp'a hücumu ile başlayan savaşta, mustafa kemal bir grup arkadaşıyla birlikte tobruk ve derne bölgesinde görev aldı. 22 aralık 1911'de italyanlara karşı tobruk savaşını kazandı. 6 mart 1912'de derne komutanlığına getirildi. ekim 1912'de balkan savaşı başlayınca mustafa kemal gelibolu ve bolayır'daki birliklerle savaşa katıldı. dimetoka ve edirne'nin geri alınışında büyük hizmetleri görüldü. 1913 yılında sofya ateşemiliterliğine atandı.

bu görevde iken 1914 yılında yarbaylığa yükseldi. ateşemiliterlik görevi ocak 1915'te sona erdi. bu sırada i. dünya savaşı başlamış, osmanlı imparatorluğu savaşa girmek zorunda kalmıştı. mustafa kemal 19. tümeni kurmak üzere tekirdağ'da görevlendirildi. 1914 yılında başlayan i. dünya savaşı'nda, mustafa kemal çanakkale'de bir kahramanlık destanı yazıp itilaf devletlerine "çanakkale geçilmez! " dedirtti. 18 mart 1915'te çanakkale boğazını geçmeye kalkan ingiliz ve fransız donanması ağır kayıplar verince gelibolu yarımadası'na asker çıkarmaya karar verdiler. 25 nisan 1915'te arıburnu'na çıkan düşman kuvvetlerini, mustafa kemal'in komuta ettiği 19. tümen conkbayırı'nda durdurdu.

mustafa kemal, bu başarı üzerine albaylığa yükseldi. ingilizler 6-7 ağustos 1915'te arıburnu'nda tekrar taarruza geçti. anafartalar grubu komutanı mustafa kemal 9-10 ağustos'ta anafartalar zaferini kazandı. bu zaferi 17 ağustos'ta kireçtepe, 21 ağustos'ta ii. anafartalar zaferleri takip etti. çanakkale savaşlarında yaklaşık 253.000 şehit veren türk ulusu onurunu itilaf devletlerine karşı korumasını bilmiştir. mustafa kemal'in askerlerine "ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!" emri cephenin kaderini değiştirmiştir. mustafa kemal çanakkale savaşları'dan sonra 1916'da edirne ve diyarbakır'da görev aldı.

1 nisan 1916'da tümgeneralliğe yükseldi. rus kuvvetleriyle savaşarak muş ve bitlis'in geri alınmasını sağladı. şam ve halep'teki kısa süreli görevlerinden sonra 1917'de istanbul'a geldi. velihat vahidettin efendi'yle almanya'ya giderek cephede incelemelerde bulundu. bu seyehatten sonra hastalandı. viyana ve karisbad'a giderek tedavi oldu. 15 ağustos 1918'de halep'e 7. ordu komutanı olarak döndü. bu cephede ingiliz kuvvetlerine karşı başarılı savunma savaşları yaptı. mondros mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 ekim 1918'de yıldırım orduları grubu komutanlığına getirildi. bu ordunun kaldırılması üzerine 13 kasım 1918'de istanbul'a gelip harbiye nezâreti'nde (bakanlığında) göreve başladı.

mondros mütarekesi'nden sonra itilaf devletleri'nin osmanlı ordularını işgale başlamaları üzerine; mustafa kemal 9. ordu müfettişi olarak 19 mayıs 1919'da samsun'a çıktı. 22 haziran 1919'da amasya'da yayımladığı genelgeyle "milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını " ilan edip sivas kongresi'ni toplantıya çağırdı. 23 temmuz - 7 ağustos 1919 tarihleri arasında erzurum, 4 - 11 eylül 1919 tarihleri arasında da sivas kongresi'ni toplayarak vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı. 27 aralık 1919'da ankara'da heyecanla karşılandı. 23 nisan 1920'de türkiye büyük millet meclisi'nin açılmasıyla türkiye cumhuriyeti'nin kurulması yolunda önemli bir adım atılmış oldu.

meclis ve hükümet başkanlığına mustafa kemal seçildi. türkiye büyük millet meclisi, kurtuluş savaşı'nın başarıyla sonuçlanması için gerekli yasaları kabul edip uygulamaya başladı. türk kurtuluş savaşı 15 mayıs 1919'da yunanlıların izmir'i işgali sırasında düşmana ilk kurşunun atılmasıyla başladı. 10 ağustos 1920 tarihinde sevr antlaşması'nı imzalayarak aralarında osmanlı imparatorluğu'nu paylaşan i. dünya savaşı'nın galip devletlerine karşı önce kuvâ-yi milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı. türkiye büyük millet meclisi düzenli orduyu kurdu, kuvâ-yi milliye - ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı.

mustafa kemal yönetimindeki türk kurtuluş savaşının önemli aşamaları şunlardır: sarıkamış (20 eylül 1920), kars (30 ekim 1920) ve gümrü'nün (7 kasım 1920) kurtarılışı. çukurova, gazi antep, kahraman maraş şanlı urfa savunmaları (1919- 1921) i. inönü zaferi (6 -10 ocak 1921) ii. inönü zaferi (23 mart-1 nisan 1921) sakarya zaferi (23 ağustos-13 eylül 1921) büyük taarruz, başkomutan meydan muhaberesi ve büyük zafer (26 ağustos 9 eylül 1922) sakarya zaferinden sonra 19 eylül 1921'de türkiye büyük millet meclisi mustafa kemal'e mareşal rütbesi ve gazi unvanını verdi. kurtuluş savaşı, 24 temmuz 1923'te imzalanan lozan antlaşması'yla sonuçlandı. böylece sevr antlaşması'yla paramparça edilen, türklere 5-6 il büyüklüğünde vatan bırakılan türkiye toprakları üzerinde ulusal birliğe dayalı yeni türk devletinin kurulması için hiçbir engel kalmadı.

23 nisan 1920'de ankara'da tbmm'nin açılmasıyla türkiye cumhuriyeti'nin kuruluşu müjdelenmiştir. meclisin türk kurtuluş savaşı'nı başarıyla yönetmesi, yeni türk devletinin kuruluşunu hızlandırdı. 1 kasım 1922'de hilâfet ve saltanat birbirinden ayrıldı, saltanat kaldırıldı. böylece osmanlı imparatorluğu'yla yönetim bağları koparıldı. 13 ekim 1923'te cumhuriyet idaresi kabul edildi, atatürk oybirliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi. 30 ekim 1923 günü ismet inönü tarafından cumhuriyet'in ilk hükümeti kuruldu.

türkiye cumhuriyeti, "egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ve "yurtta barış cihanda barış" temelleri üzerinde yükselmeye başladı. atatürk türkiye'yi "çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmak" amacıyla bir dizi devrim yaptı. bu devrimleri beş başlık altında toplayabiliriz: 1. siyasal devrimler: saltanatın kaldırılması (1kasım 1922) cumhuriyetin ilanı (29 ekim 1923) halifeliğin kaldırılması (3 mart 1924) 2. toplumsal devrimler: kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmesi (1926-1934) şapka ve kıyafet devrimi (25 kasım 1925) tekke zâviye ve türbelerin kapatılması (30 kasım 1925) soyadı kanunu ( 21 haziran 1934) lâkap ve unvanların kaldırılması (26 kasım 1934) uluslararası saat, takvim ve uzunluk ölçülerin kabulü(1925-1931)

3. hukuk devrimi : mecellenin kaldırılması (1924-1937) türk medeni kanunu ve diğer kanunların çıkarılarak laik hukuk düzenine geçilmesi (1924-1937) 4. eğitim ve kültür alanındaki devrimler: öğretimin birleştirilmesi (3 mart 1924) yeni türk harflerinin kabulü (1 kasım 1928) türk dil ve tarih kurumlarının kurulması (1931-1932) üniversite öğreniminin düzenlenmesi (31 mayıs 1933) güzel sanatlarda yenilikler 5. ekonomi alanında devrimler: aşârın kaldırılması çiftçinin özendirilmesi örnek çiftliklerin kurulması sanayiyi teşvik kanunu'nun çıkarılarak sanayi kuruluşlarının kurulması i. ve ii. kalkınma planları'nın (1933-1937) uygulamaya konulması, yurdun yeni yollarla donatılması soyadı kanunu gereğince, 24 kasım 1934'de tbmm'nce mustafa kemal'e "atatürk" soyadı verildi.

atatürk, 24 nisan 1920 ve 13 ağustos 1923 tarihlerinde tbmm başkanlığına seçildi. bu başkanlık görevi, devlet-hükümet başkanlığı düzeyindeydi. 29 ekim 1923 yılında cumhuriyet ilan edildi ve atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi. anayasa gereğince dört yılda bir cumhurbaşkanlığı seçimleri yenilendi. 1927,1931, 1935 yıllarında tbmm atatürk'ü yeniden cumhurbaşkanlığına seçti. atatürk sık sık yurt gezilerine çıkarak devlet çalışmalarını yerinde denetledi. ilgililere aksayan yönlerle ilgili emirler verdi. cumhurbaşkanı sıfatıyla türkiye'yi ziyaret eden yabancı ülke devlet başkanlarını, başbakanlarını, bakanlarını komutanlarını ağırladı.

15-20 ekim 1927 tarihinde kurtuluş savaşı'nı ve cumhuriyet'in kuruluşunu anlatan büyük nutkunu, 29 ekim 1933 tarihinde de 10. yıl nutku'nu okudu. atatürk özel yaşamında sadelik içinde yaşadı. 29 ocak 1923'de latife hanımla evlendi. birçok yurt gezisine birlikte çıktılar. bu evlilik 5 ağustos 1925 tarihine dek sürdü. çocukları çok seven atatürk afet (inan), sabiha (gökçen), fikriye, ülkü, nebile, rukiye, zehra adlı kızları ve mustafa adlı çobanı manevi evlat edindi. abdurrahim ve ihsan adlı çocukları himayesine aldı.

yaşayanlarına iyi bir gelecek hazırladı. 1937 yılında çiftliklerini hazineye, bir kısım taşınmazlarını da ankara ve bursa belediyelerine bağışladı. mirasından kızkardeşine, manevi evlatlarına, türk dil ve tarih kurumlarına pay ayırdı. kitap okumayı, müzik dinlemeyi, dans etmeyi, ata binmeyi ve yüzmeyi çok severdi. zeybek oyunlarına, güreşe, rumeli türkülerine aşırı ilgisi vardı. tavla ve bilardo oynamaktan büyük keyif alırdı. sakarya adlı atıyla, köpeği fox'a çok değer verirdi. zengin bir kitaplık oluşturmuştu.

akşam yemeklerine devlet ve bilim adamlarını, sanatçıları davet eder, ülkenin sorunlarını tartışırdı. temiz ve düzenli giyinmeye özen gösterirdi. doğayı çok severdi. sık sık atatürk orman çiftliği'ne gider, çalışmalara bizzat katılırdı. fransızca ve almanca biliyordu. 10 kasım 1938 saat 9.05'te yakalandığı siroz hastalığından kurtulamayarak istanbul'da dolmabahçe sarayı'nda hayata gözlerini yumdu. cenazesi 21 kasım 1938 günü törenle geçici istirahatgâhı olan ankara etnografya müzesi'nde toprağa verildi. anıtkabir yapıldıktan sonra nâşı görkemli bir törenle 10 kasım 1953 günü ebedi istirahatgâhına gömüldü.

biyografi: http://www.biyografi.info/kisi/mustafa-kemal-ataturk
vikipedi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk
tarih kurumu: http://www.ttk.gov.tr/index.php?Page=Sayfa&No=87
  1. asker, siyasetçi, devlet adamı, matematikçi, yazar, şair... fakat hepsinden öte bir fikir adamıdır. türk düşünürdür.

    26 ağustos 2015 itibarı ile günümüz rezil türkiye'sinin değil, 50'ler, 80'ler türkiye'sinin değil, "modern türkiye'nin" kurucusudur.

    kendisi gerçek millet adamıdır. bu hususta tektir.

    türk milletinin öncüsü, önderidir. kendi çağının çok çok ötesine uzanmayı başarmış bir yol göstericidir.

    hakkında kapsamlı olarak:

    atatürk / modern türkiye'nin kurucusu - andrew mango (2000)
    atatürk / bir milletin yeniden doğuşu - lord patrick kinross (1960)
    ataturk: a biography of mustafa kemal, father of modern turkey - lord patrick kinross (1964) (türkçe'ye neden çevrilmediğini bilmiyorum. acaba yasaklı mıdır şüphesi uyandırdı ama yaptığım araştırmalardan bir şey elde edemedim.)
    mustafa kemal atatürk - edward j. erickson (2013) (henüz okuma şansı bulamadım fakat okuyan dostlarıma sorduğum vakit kitap hakkında gayet olumlu düşündüklerini gördüm)

    kitapları kaleme alınmıştır.

    ayrıca hakkında can dündar tarafından yönetilen "sarı zeybek: atatürk'ün son 300 günü" isimli bir de belgesel yapılmıştır.

    yazar olarak atatürk:

    nutuk (1927)
    vatandaş için medeni bilgiler (1930)
    geometri (1937)

    gibi başlıca kimi kitaplar kaleme almıştır.

    şair olarak atatürk:

    bir askerin mezarına
    hakikat nerede?
    beşike hâdisesi için
    kaside-i istibdat yahut kırmızı izler
    tuna
    insan
    oğuz oğulları

    gibi şiirler kaleme almıştır. hakikat nerede, tuna ve oğuz oğulları birbirine benzeyen ve farklı mısralar içeren şiirlerdir.

    izindeyiz...

    not: zamanla kimi eklemeler yapacağım
  2. bize küllerinden ülke çıkartıp hediye etmiştir, fakat günümüzde buna resmen ihanet ediliyor, unutturulmaya çalışılıyor.

    bugünkü saygı duruşunda bir olay çok hoşuma gitti. halk otobüsü şoförü aracı durdurup, inip saygı duruşuna geçti. bravo gerçekten. bunun yanında onlarca insanlar. bunlari 2015 yılında görmek çok güzel, tabi şehrin de etkisi olmalı.

    seni unutmayacağız, mekanın cennet olsun...
  3. turgut özakman'ın cumhuriyet - türk mucizesi adlı kitabının ikinci cildinde yer alan, mustafa kemal atatürk tarafından ismet inönü'ye yazılan bir mektup; 1923 yılında durum neymiş anlamak için önemli

    "doktor sayımız 337, sağlık memuru 434, ebe sayısı 136. pek az şehirde eczane var. salgın hastalıklar insanlarımızı kırıyor. üç milyon insanımız trahomlu. sıtma, tifüs, verem, frengi, tifo salgın halinde. bit ciddi sorun. nüfusumuzun yarısı hasta. bebek ölüm oranı % 60’ı geçiyor.
    nüfusun % 80’i kırsal bölgede yaşıyor. bunun önemli bölümü göçebe.
    telefon, motor, makine yok. sanayi ürünlerini dışarıdan alıyoruz. kiremiti bile ithal ediyoruz. elektrik yalnız istanbul ve izmir’in bazı semtlerinde var.
    düşmanın yaktığı köy sayısı 830. yanan bina sayısı 114.408. ülkeyi neredeyse yeniden kurmamız gerekiyor"
    mesut
  4. bu sabah işe geç kaldım. 9'u 5 geçe ancak sokaktaydım, denk geldi de denilebilir. hayat durdu halıcıoğlu'nda. muhteşem bir saygıyla sirenler çaldı, her zaman bağırmasına sinir olduğum poğaçacı da tam yol ortasında durdu, sustu olduğu yerde arkasında bir araba o da durdu. güzel bir andı, birlikte aynı yönde saygı duyabilmek bir dakika bile olsa ne kadar güzel hissettiriyor görmüş olduk bütün sokaktakilerle. böyle bir idole sahip olmak büyük ayrıcalıktır, kıymetini bilmek, unutmamak gerek.

    sirenin bitmesiyle hunharca bocaaauuaa diye bağırması bir oldu tabi bizimkinin. yine ne yaptı etti sinir bozdu. canı sağ olsun.
    abi
  5. dini ve dindarları küçümseyen, yurdumun üniversiteli armutları, atatürk'ten haz etmeyen diğer dangozları yola getirmek üzere paylaştıkları "atatürk dini bütün de bir insandı, bakın, işte kanıtı!" temalı paylaşımlardan -umarım- kendileri de niyetlenir.
  6. bugün birbirlerini "paralelci", "reformist" vb şekilde yaftalayanların ortak düşmanıdır.

    büyük adamdır
  7. o zamanlarda bile bugünleri görebilmiş, bizim küllerimizden doğmamıza öncülük eden en büyük türk.
  8. en büyük türk'tür benim gözümde. o'ndan daha iyisi gelmez başımıza.
  9. bir gün sözlerim bilim ile ters düşerse bilimi tercih edin. diyen büyük adam. mustafa kemal atatürk
  10. onu anlamaya yeni baslayacak gencler icin yazilmis en iyi kaynaklarin attila ilhan tarafindan yazildigini dusundugum cok buyuk insan. yattigi yer nur olsun.