noam chomsky

Kimdir?

abd'li aktivist, dil bilimci, filozof, mantıkçı, siyasî eleştirmen, tarihçi ve yazar.

7 aralık 1928'de philadelphia, pensilvanya'da doğdu. rus göçmeni william chomsky'nin oğludur. n. chomsky massachusetts teknoloji enstitüsü'nde dil bilimi profesörüdür. kendi ismiyle adlandırdığı chomsky hiyerarşisi’ni geliştirmiştir. dilbilimine olan katkısı davranışçılık kuramının eleştirisinde çok etkili olmuştur. ayrıca bilişsel biliminin popülaritesini artırmıştır. dilbilimsel çalışmalarının yanı sıra kuzey amerika’nın en önemli sol politikacı entelektüellerinden biri sayılır. vietnam savaşı’ndan itibaren abd’nin dış ve ekonomik politikalarında dünya'ca tanınan katı bir eleştirmendir. 1992 yılında gerçekleşen sanat ve insan hakları takdirnamesi’nde, 1980 ve 1992 yılları arasında dünya'nın en çok alıntı yapılan yaşayan insanı seçilmiştir. noam chomsky anarko-sendikalizm ile liberter sosyalizm ile aynı hizada görmektedir.[1] ve dünya endüstri işçileri vakfının bir üyesidir.

babası ibranice öğretmeniydi, ve ortaçağ ibranice dil bilgisi üzerine hazırlanan bilimsel bir dergiyi çıkarmaktaydı. ilk eğitimini philadephia'daki oak lane country day okulu'nda ve central lisesi'nde aldı. 1940 ile 1945 yılları arasında new york şehrinin anarşist-sosyalist yahudi entelektüel cemaatinin çalışmalarıyla haşır neşir oldu ve arap-yahudi işbirliği için çalışmak üzere israil'e göç etmeyi planladı.

eğitimine dil bilimi, matematik ve felsefe çalışacağı pensilvanya üniversitesi'nde devam etti. 1945-50 yılları arasında pensilvanya üniversitesi öğrencisiydi ve dil bilimi öğrenimine başladı. bu süre zarfında, zellig harris'in "yapısal dil biliminin yöntemi" adlı kitabının düzeltmeleri üzerine çalıştı ve harris'in siyaset üzerine görüşlerine karşı sempati duymaya başladı. radikal-empirist bir felsefeci olan nelson goodman'ın öğrenciliğini de yaptı. 1951 yılında goodman'ın genç araştırmacı bursu önerisini kabul ederek harvard üniversitesi'ne gitti.

1953 yılında chomsky, avrupa'ya seyahat etti. bu gezi sırasında, yapısal dil bilimini şekillendirme girişiminin işe yaramayacağına karar verdi; çünkü dil oldukça soyut, doğuştan edinilen (ingilizce: generative) bir olguydu. bundan sonraki çalışmalarının bu olgunun modellenmesi ile ilgili olması gerektiğine karar vermişti. 1955 yılında pensilvanya üniversitesi'nden doktora derecesini aldı; ancak bu dereceyi elde etmesini sağlayan araştırmaların çoğunu 1951-55 yılları arasında harvard üniversitesi'nde gerçekleştirdi. doktora derecesini almasından bu yana massachusetts teknoloji enstitüsü'nde çalışmaktadır; şu anda modern diller ve dil bilimi bölümündeki ferrari p. ward başkanlığı görevinde bulunmaktadır. noam, 24 aralık 1949'da (şu anda harvard üniversitesi'nde profesör olan) carol schatz ile evlendi. çiftin iki kız ve bir erkek çocukları vardır.

noam ününü dil bilimi alanında kazandı. dilbilimin bâzı tarihsel ilkelerini ibranice uzmanı olan babası william'dan edinmiştir. aslında, yüksek lisans derecesi için gerçekleştirdiği ilk araştırmaları konuşulmakta olan modern ibranice hakkındaydı. pek çok başarısının arasında en ünlü olanı, modern mantığa ve matematiksel temellere olan ilgisinden kaynaklanan üretici dil bilgisi (ing. generative grammar) üzerine olan çalışmalarıdır. bunun sonucunda, bunu üretici dil bilgisini doğal dillerin tanımlamasına uygulamıştır. öğrenci olarak, noam pennslyvania üniversitesi dil bilimi profesörü olan zellig harris'ten oldukça etkilenmiştir. zellis'in siyasî görüşlerine olan sempatisi, onu dil bilimi alanında yüksek lisans eğitimi görmeye yönlendirmiştir.

noam her zaman siyaset ile ilgilenmiştir ve onu dil bilimi alanına çeken şeyin siyaset olduğu söylenir. sosyalizm ve anarşizme doğru olan siyasî eğilimi, kendi deyişiyle radikal new york yahudi cemaati nden kaynaklanmaktadır. 1965'ten beri abd dış politikasının önde gelen eleştirmenlerinden birisi olmuştur. amerika'nın vietnam'a karışmasına karşı öne sürülen en önemli argümanlardan kabul edilen amerikan gücü ve yeni mandarinler makalelerinden oluşan kitabını yayınlamıştır.

chomsky, akademik alanda saygı görmüş ve pek çok defa onurlandırılmıştır. londra üniversitesi ve chicago üniversitesi tarafından onursal doktorluk ile ödüllendirilen chomsky, aynı zamanda dünya'nın birçok yerinde konferanslara davet edilmiştir. 1967'de berkeley'deki california üniversitesi'nde beckman konferansı'nı vermiştir. 1969'da ise oxford üniversitesi'nde john locke konferansı'nı ve londra üniversitesi'nde de sherman anma konferası'nı vermiştir.

kasım 2005 ve haziran 2008 tarihlerinde abd'den foreign policy ve ingiltere'den prospect dergilerinin internet üzerinden okuyucu anketleri ile oluşturduğu dünya'nın ilk 100 entellektüeli listelerinde, 2005 yılında 1., 2008 yılında 11. sırada yer almıştır. (kaynak: vikipedi)
  1. tam adı avram noam chomsky olan 7 aralık 1928 doğumlu abd'li aktivist, dil bilimci, siyasi eleştirmen, tarihçi ve yazardır.

    düzeltme: üzgünüm moderasyon. buraya açmam lazımdı, doğru. teşekkürler. özgeçmiş de eklemişsiniz.
  2. birçok kitabında yaşadığı ülkeyi(bkz: abd) yaptıkları dolayısıyla terörist olarak tanımladığı halde hiçbir devlet yetkilisi tarafından hain ilan edilmemiş akademisyen. yaptığı tespitlerle kendine hayran bırakan muhalif düşünür. rızanın imalatı, iktidarı anlamak, medya denetimi adlı kitapları tavsiye edilir.
  3. bilgisayar biliminde de sıkça kullanılan chomsky normal form 'u bulan dil bilimci.
  4. dil biliminin babası olarak tanınır. universal grammar (eski ismi language acquisition device) kavramını dil bilimine kazandırmıştır, kendisini pek bir severim.