1. umay ana.

    türkler gök tanrı inancını kabul etmeden, bozkır'a çıkmadan önce ormanlarda yaşar ve umay ana'ya inanırdı. tanrı dişi olduğu için toplumda da kadınlar üstündü yani anaerkil toplum düzeni vardı. mesela şamanlar kadındı ve toplumun liderleriydi.

    önce gök tanrı inancı daha sonra da islamiyet'in kabulüyle tanrı tasavvuru değiştiğinden toplum da ataerkil düzene geçti umay ana da çocukları ve hamile kadınları koruyan ruhani bir varlık hüviyeti aldı.
  2. ''cennet kuşu''. günümüzde ve kültürümüzde ''devlet kuşu''na evrilmiştir.

    (bkz: hüma kuşu)

    (bkz: hüma)
  3. umay: hamile kadını, doğmamış ve doğmuş çocukları koruduğuna inanılan ana tanrıça. etimolojik olarak 'ummak, dilemek' eyleminden gelmiştir.