panait istrati

Kimdir?

panait istrati, (d. 1884 - ö. 1935) romen yazar. balkanların maksim gorki'si olarak anılır.

romanya'nın bir liman kenti olan ibrail'de doğan yazar, gençliğini, aralarında istanbul'un da olduğu pek çok osmanlı kentinde geçirdi. babası yunandır.mısır'ı, lübnan'ı, suriye'yi gezdi. bu dönemde, bulduğu bir sözlük sayesinde fransızca öğrendi. 1921 yılında, fransa'nın nice kentine giderken, yalnızlığı dolayısıyla ihtihar girişiminde bulundu. o sırada üzerinde romain rolland'a yazılmış fakat henüz göndermemiş olduğu bir mektup bulunuyordu.

ilk romanı kira kiralina (yaşar nabi nayır tarafından türkçeye çevrilmiştir) 1923 yılında romain rolland'ın yazdığı önsözüyle birlikte basılmıştır. panait istrati tüm eserlerini anadili olan rumence değil, fransızca olarak yazmıştır. türkçeye de çevrilmiş önemli eserleri arasında, arkadaş (mihail), akdeniz, sokak kızı (nerantsula), angel dayı, kodin, baragan'ın devedikenleri, uşak ve sünger avcıları gelir.

gençlik yıllarında devrimci hareketlerin etkisine kapılmış olan istrati, 1929'da komünist partinin daveti üzerine sovyetler birliği'ni gezdikten sonra umutsuzluğa kapılmış ve politik mücadelenin dünyada bir şeyleri değiştirmek için yetersiz olduğu fikrini edinmiştir. pek çok romanında da politikadan, politik mücadeleden çok insanı insan yapan değerler üzerinde durması bu yüzdendir. panait istrati romanlarının çoğunda yaptığı yolculukları anlatır. fakat gezdiği ülkeler değil, tanıdığı insanlar ön plandadır. istrati'nin eserlerinde gerçek bir insan sevgisi hissedilir. bu karşılıksız ve koşulsuz sevginin hikâyesindeki kahramanların başına getirdiği belalar kadar, onlara yaptığı katkı da nesnel bir biçimde anlatılır.

panait istrati'nin şaheseri olarak arkadaş (mihail) adlı kitabı gösterilebilir. bu kitapta, panait istrati'nin pek çok başka romanındaki başkahramanı da olan adrian zografi ile mihail'in arkadaşlığı anlatılır. bu arkadaşlık, ideal bir sevgi görüşünü simgelemek için kullanılmıştır. istrati birçok başka eserinde de arkadaşlık temasını kullanmıştır. hatta bu eserlerin çoğunda büyük, efsanevi aşklar bile arkadaşlıklar uğruna feda edilmişlerdir.

  1. panait istrati'yi ayrı bir yere koyan özelliklerinden bence en önemlisi fakir edebiyatı yapmaması; sokağı, yaşamı ve arkadaşlığı olduğu gibi, dimdik bir duruşla anlatabilmesidir. istrati ile tanışanlar ikiye ayrılır, onun geçtiği yollardan ömrü hayatında geçmemiş, bir eli yağda bir eli balda yaşadığından onu anlayamayacak olanlar ve bir umut kendine mihail'ler arayanlar. birinci nesle aşina değiliz, ikincisine beyhude diyenlere burun kıvırır geçeriz.
    mesut