1. protonların çok yoğun ortamdan, az yoğun ortama akışı neticesinde elektrik enerjisi ortaya çıkaran fiziksel olay.
    fakat bu olayın gerçekleşmesi, biyokimyasal enerjiye dönüşümü noktasında işleri oldukça karıştırıyor. proton gradienti ve elektron taşınımının atp sentezinin ve mitokondri'nin öncüsü olduğu ve bu nedenle yaşamın ilk kaynağının proton gradienti'ne bağlı olduğu iddia ediliyor.
    teoriye göre atlas okyanusu altındaki proton yoksunu hidrotermal alkalin bacalar, yoğun protona sahip deniz suyu ile birleştiğinde yaşamın ilk kaynağı olan enerjiyi sağladı. bacalardaki mineraller ve moleküller de bu enerji sayesinde tepkimeye girmiş olabilir ve ilk canlının temelleri atılmış olabilir diye düşünülüyor.
    wonders of life adlı belgeselin what is life adlı ilk bölümünde bu konuya biraz değinilmiş. fakat beni tatmin etmedi yine de ilk canlının nasıl "canlandığını" açıklamaya yetmiyor.
    ayrıca meraklısına şöyle de bir makale de var;
    buyrunuz ilgili makale
  2. oksijenli solunum yapan hücrelerin enerji üretmek için faydalandıkları gradient. burada protondan kasıt, hidrojen iyonudur. birnevi hidroelektrik santrali mantığıyla çalışır.

    protonlar, başka maddelerden elde edilmiş yüksek enerjili elektronların enerjisi ile zarın öteki tarafına aktarılır. geçiş tek yönlüdür. zarın karşısına geçen proton geri dönemez. protonların zardan geriye dönmelerinin tek yolu atp sentaz denen enzimi kullanmaktır.

    atp sentaz, kapaklarını açınca büyük hızla protonlar geldikleri yere geri dönerler. bu sırada tıpkı bir türbin gibi çalışan enzim de adp'ye bir adet fosfat ekler. bunu da bildiğiniz iki molekülü tutup birbirine sokmak şeklinde yapıyor. böylece canlılarda enerjinin depo formu olan adenozin trifosfat sentezlenmiş olur.