1. son haber okuduğumda sahte rakıdan ölenlerin sayısı 23e yükselmişti. güncel ve önemli bir konu olduğu için biraz bahsetmekte yarar var diye düşünüyorum.

    rakının alkol formu etil alkoldür ve vücutta metabolik süreçlerle kullanılabilir. yıkım ürünü olan asetik asit vücutta enerji üretmek amacıyla kullanılabilir.

    sahte rakının alkol içeriği ise metil alkolden oluşur. bunun yıkım ürünü formik asittir ve vücutta kullanılamaz bu sebeple dokularda - özellikle gözde ve ilerisinde beyin dokusunda- birikerek toksik etki yapar ve bu sebeple merkezi sinir sitemini etkiler.

    belirtileri: hafif zehirlenmede, tüketimden kısa süre sonra bulantı kusma karın ağrısı, baş dönmesi ve hareket bozukluğudur.
    daha ağır zehirlenmede ise görme bozuklukları görme kaybına dönüşür. bilinç kaybı yaşanır.solunum güçlüğüne neden olur ve bu ölümle sonuçlanır.

    akut tedavisinde -özellikle zaman kazanmak için- etil alkol kullanılabilir. "sahte rakı zehirlenmesini gerçek rakıyla tedavi ettiler" haberlerinin temeli budur.

    etil alkol ve metil alkol metabolizmada aynı enzime bağlanır. bu sebepten yarışırlar. metil alkol almış kişiye etil alkol vermek, dokuda formik asit birikmesi süresini uzatacak dolayısıyla klinik tedavi için zaman kazandıracaktır.

    peki içmeden önce sahte rakı, rakıdan ayırt edilebilir mi?
    tapdk etiketi-bandrol gibi konuların dışında bir de rakının içerisinde gözle görülecek şekilde bulanıklık ve tortu olmamalıdır.
  2. son dönemlerde sık görülen vakalardan öğrendiğimiz üzere zehirlemenin sebebi metil alkoldür. bu durumun birkaç olağan şüphelisi var: sahte rakı, boğma rakı, merdivenaltı (ev yapımı) rakı.

    aslında konuyu rakı özeline indirgemek yanlış çünkü hemen hemen tüm alkollü içecekler aynı mantıkla üretilir. aromaları (flavour), damıtma sayısı (distillation), dinlendirme süreleri ile birlerinden ayrılırlar.

    örneğin şarap ve bira gibi halk arasında "mayalı içki" olarak tarif edilen içecekler fermantasyon sonrası damıtılmazken berraklaştırmak için çeşitli yöntemlere tabi tutulurlar. rakı, cin, votka gibi içkiler ise fermantasyon sonrası bir veya birkaç kez damıtılır. yeni rakı 2, "altın seri" adıyla satılan ürünler 3 kez damıtılır. her damıtma daha saf* aromalı etil alkol elde edilir. içim konforu artar. aydın boysan'ın deyimiyle rakının saldırganlığı azalır. özetle metil alkol, her alkollü içecekte bulunabilir hatta piyasa ürünlerinin çoğunda bir miktar vardır.

    fermantasyon işlemi bakterilerin üzüm, patates, arpa, vb bitkilerdeki şekeri parçalayarak alkol üretmesidir. bu işlemde etil alkolün yanında bir miktar metil alkol, aseton, uçucu yağlar da açığa çıkar. bunları birbirinden ayırt etmek için kaynama noktalarındaki farklılardan yararlanır. aseton 56 °c, metil alkol 64 °c, etil alkol ise 78 °c de kaynar.

    20 litrelik fermente karışımın (wash) birinci damıtmada, yaklaşık ilk 50 ml. yukarıda sıraladığım zararlıları içerir. garanti olsun diye 200 ml'lik ayrılır. bu kısma baş (head) denir. baş'tan çok iyi temizlik malzemesi veya oda kokusu olur ama içilmez!

    sahte rakı dediğimiz ve tüketenleri kör eden içecek, saf metil alkole birkaç damla anason yağı damlatılarak elde edilir. metil alkol markette bile satılır ve oldukça ucuzdur. metil alkol kolonya, ispirto, asetonun kokusunu ve tadını andırır. ama anason bu tadı bastırıyor veya maskeliyor olabilir, onun için sahte rakıyı tadarak ve koklayarak ayırt edebilir miyiz çok emin değilim. ama bir iki damla bizzat denedim, metil alkolü 100 metreden görsen tanırsın.

    boğma rakı ise tümüyle ayrı bir kavram. her ev yapımı rakı boğma rakı değildir. boğma rakıda anason yerine dut, kayısı, incir gibi meyveler kullanılır. bu yüzden beyazlamaz. layıkıyla üretilen boğma rakıdan zehirlenmezsiniz!

    ev yapımı rakı da kimseyi zehirlemez. yukarı da bahsettiğim "baş" ve "kuyruk" kısmını ayrılıp, arasındaki ideal kısım alınır. bu kısma "göbek" denir. göbek rakısı tanımı da buradan geliyor. üreticiler elde edecekleri miktarı arttırmak için bu kısmı olması gerektiği kadar veya hiç atmayıp şişeler. ucuz rakıların hatta yeni rakı'nın bazı şişelerinden çıkan dublelerde böyle bi ispirtomsu tat vardır, boğazdan bi geçmez. tebrikler, baş kısmı katıştırılmış şişeye denk geldiniz. zehirlemez, kör etmez, ama tadı kötüdür. :(

    konuyla pek alakalı değil ancak tat deyince aklıma geldi.

    restoranlar çoğu zaman karafta rakı itelemeye çalışır. özellikle ara ölçeklerde isterseniz "20lik yok abi, 100 lük açıyoz biz." derler. orada bir çakallık var. anason yaklaşık yüzde 38* alkolün altında beyazlamaya başlar. bunu bilen çakal şefler yüzde 45lik yeni rakıyı açar içine bir miktar su koyup beyazlatmadan karafta servis eder. eğer rakıya bir iki damla su damlatınca hemen beyazlıyorsa, anla ki zaten sulu rakı içiyorsun. bir de sen üstüne su koyuyorsun. çok sulu rakı ne yapar, mide bulandırır.
  3. metanol zehirlenmesidir. tedavisinde hasta hemen monitorize edilmeli, havayolu güvenliği sağlanmalı, sık glikoz takibi yapılmalı ve dextroz, tiamin, folik asit, gerekirse naloksan gibi ürünlerle destek tedavisine başlanmalıdır. asidoz durumunda bikarbonat tedavisi eklenmelidir. fomepizol veya etanol uygulanabilir. geçen süre azsa gastrik lavaj uygulanabilir. aktif kömürün pek bir etkisi yoktur. durumun ciddiyetine göre hemodiyaliz veya periton diyalizi düşünülebilir.