tahsin yücel

Kimdir?

tahsin yücel, (17 şubat 1933, elbistan/kahramanmaraş - 22 ocak 2016, istanbul), türk öykü ve roman yazarı, denemeci, eleştirmen ve çevirmendir.

hayatı
kunduracı olan ahment yücel’le nuriye münevver hanım’ın oğludur. ilköğrenimini elbistan gazi paşa ilkokulu’nda tamamladıktan sonra 1945′te istanbul’a gelmiştir. burada; 1953′te galatasaray lisesi’ni, 1960′da da iüef fransız dili ve edebiyatı bölümü’nü bitirdi. fakülteyi bitirdikten sonra, orada kalmayı tercih etti ve 1969′da doktorluk, 1972′de doçentlik, 1978′de de profesörlük ünvanlarını aldı. 2000 yılına kadar burada kaldıktan sonra emekliliğe ayrıldı. istanbul'da yaşamını sürdüren yücel, 22 ocak 2016 tarihinde tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.

katkıları
tahsin yücel, çalışmalarına öykücülükle başladı. ilk öyküsü olan ¨dert çok, hemdert yok!¨, bir derlemede (yeni hikâyeler 1950) yayımlandı. daha sonraları varlık, seçilmiş hikâyeler, yeryüzü, beraber ve mavi gibi dergilerde öyküleri yayımlanmaya devam etti. bu dönemlerde; kullandığı yalın dil, kullandığı modern sözcükler, anadolu insanına yaklaşımındaki tutarlılık ve anlatımındaki ustalık dikkat çekti. behçet necatigil gibi isimlerden yorumlar aldı. uçan daireler, haney yaşamalı ve düşlerin ölümü adlı öykü kitaplarını yayımlayarak kariyerine devam eden yücel, bu kitaplarda kendi geçmişinden bazı öğeler kullandı. bunları ele alırken oldukça karamsardı; ancak daha sonraları bunu dönemin akımlarından etkilenerek yaptığını belirtmiştir. bu kitaplarla daha çok tanınmaya başladı. 1970′li yıllara gelindiğinde, öncellikle yaşadıktan sonra ve dönüşüm kitaplarıyla, daha sonra da vatandaş ve ben ve öteki kitaplarıyla tarzında bir değişiklik gözlemlendi; daha derin kişilikler yaratıp, ¨çevreyle¨ daha az ilgilenmeye başladı. bu kitaplarıyla karışık yorumlar alan yücel, kariyerine komşular adlı kitabıyla devam etti. bu kitabın konusu, diğerlerinden farklı olarak, insanların politika hakkındaki görüşlerinin eleştirisiydi fethi naci, bu kitabındaki bir öyküsünü bir başyapıt olarak değerlendirdi.

tahsin yücel aynı zamanda bir romancıdır. romanları (peygamberin son beş günü, mutfak çıkmazı, bıyık söylencesi) genel anlamda, halka karşı ironik eleştiriler barındırır. bunlardan peygamberin son beş günü fazla solcu bulunduğundan dolayı politik anlamda da eleştiriler almıştır.

öykü ve roman dışındaki eserlerine bakıldığında, yazın, gene yazın ve tartışmalar adlarında iki deneme kitabı görülür. bunlardan ilki, genellikle kendi hayatından alıntılar içerirken, ikincisi, dilsel konuları alan polemikleri konu alır. aynı zamanda, türkiye’ye göstergebilimi tanıttığı çalışmaları da vardır.

yurtiçi ve yurtdışında ses getiren yazınsal incelemelerinin yanı sıra, hatrı sayılır çevirileri de vardır. öykülerinden bazıları, isveççe ve fransızca’ya çevrilmiştir.

ödülleri ve ünvanları
1956, sait faik hikâye armağanı (haney yaşamalı)
1959, tdk öykü ödülü (düşlerin ölümü)
1984, azra erhat ¨çeviri üstün hizmet ödülü¨ (yaban düşünce)
1993, orhan kemal roman armağanı (peygamberin son beş günü)
1999, sedat simavi vakfı edebiyat ödülü (söylemlerin içinden)
1999, dünya kitap yılın kitabı ödülü (komşular)
2003, yunus nadi roman ödülü (yalan)
2003, ömer asım aksoy ödülü (yalan)
2007, balkanika ödülü (gökdelen)
2008, mersin kenti edebiyat ödülü
1997, fransız hükümeti palmes académiques nişanı commandeur derecesi.

tüm eserleri

öykü
uçan daireler (1954)
haney yaşamalı (1955)
düşlerin ölümü (1958)
yaşadıktan sonra (1969)
ben ve öteki (1983)
aykırı öyküler (1989)
komşular (1999)
golyan devrimi (2008)

roman
mutfak çıkmazı (1960)
peygamberin son beş günü (1992)
bıyık söylencesi (1995)
vatandaş (1996)
yalan (2002)
kumru ile kumru (2005)
gökdelen (2006)

masal
anadolu masalları (1957)

anlatı
dönüşüm (1975)
vatandaş (1975)

deneme-eleştiri
yazın ve yaşam (1976)
yazının sınırları (1982)
tartışmalar (1993)
yazın, gene yazın (1995)
alıntılar (1997)
söylemlerin içinden (1998)
salaklık üstüne deneme (2000)
yüz ve söz (2003)
göstergeler (2006)

inceleme
dil devrimi (1968)
l’imaginaire de bernanos (1969)
figures et messages dans la comédie humaine (1972)
anlatı yerlemleri (1980)
dil devrimi ve sonuçları (1982)
yapısalcılık (1982)
eleştirinin abecesi (1991)
insanlık güldürüsü’nde yüzler ve bildiriler (1997)
eleştiri kuramları (2007)

derleme
yazı ve yorum (r. barthes seçkisi) (1990)

yurtdışında yayınlanan eserleri
the citizen (vatandaş, 1996) published in french by rocher in 2005

the last five days of the prophet (peygamberin son beş günü,1992) published in french by rocher in 2006

the tale of the moustache (bıyık söylencesi, 1995) rights sold: french- actes sud

çeviri
1954-1960
amok (s. zweig) (1954)
arı maya (w. bonsels) (1954)
tom amca’nın kulubesi (e. h. beecher-stowe) (1954)
usta işçi (s. zweig) (1954)
malezya tılsımı (s. w. maugham) (1954)
jane eyre (c. bronte) (1954)
taraskonlu tartain (a. daudet) (1954)
yarına dönüş (u. sigrid) (1954)
bir numaralı evde olanlar (j. steinback) (1955)
geçmiş günler (f. carco) (1955)
genç kızlar (h. de montherlant) (1955)
güzel kadın meyhanesi (r. dorgeles) (1955)
kadınlara acıyın (h. de montherlant) (1955)
kedinin masalları (m. aymé) (1955)
iyilik şeytanı (h. de montherlant) (1955)
kan (c. malaparte) (1955)
kanatlılar (j. kessel) (1955)
kolej yılları (v. larbaud) (1955)
yeryüzünde bir yolcu (j. green) (1955)
katil (g. simenon) (1956)
kül kedisi (c. perrault) (1956)
taşralı kız (a. moravia) (1956)
madam bovary (g. flaubert) (1956)
büyük sürü (j. giono) (1956)
cüzzamlı kadınlar (h. de montherlant) (1956)
ya gerçek olsaydı (r. dorgeles) (1956)
duvargeçenler (m. aymé) (1956)
tehlikeli geçit (s. w. maugham) (1957)
colomba (p. mérimée) (1958)
küçük prenses (f. h. burnett) (1958)
kar topu (g. de maupassant) (1958)
vatikan zindanları (a. gide) (1958)
kaçak (g. simenon) (1959)
pamuk prenses (j. grimm) (1959)
kırmızı zambak (a. france) (1959)
sapho (a. daudet) (1959)
uzaktan (colette) (1959)
kadın ve kukla (p. louys) (1959)
dünya nimetleri (a. gide) (1959)
aynı yol (a. gide) (1960)
kaz baba (m. aymé) (1960)
diktatörün kadını (a. moravia) (1960)
bella (j. giraudoux) (1960)
yeni nimetler (a. gide) (1960)

1960-1996
paris sıkıntısı (c. baudelaire) (1961)
eugenie grandet (h. de balzac) (1961)
konuşan hayvanlar (m. aymé) (1961)
swann’ın bir aşkı (m. proust) (1961)
bekârlar (h. de montherlant) (1962)
çoban prens (h. c. andersen) (1962)
sisifos efsanesi (a. camus) (1962)
kalpazanlar (a. gide) (1963)
tersi ve yüzü (a. camus) (1963)
kamelyalı kadın (a. dumas) (1963)
sinekler (j. p. sartre) (1963)
evlilik (a. moravia) (1965)
altenburg’un ceviz ağaçları (a. malraux) (1966)
başkaldıran insan (a. camus) (1967)
iklimler (e. herzog) (1967)
kadınlar okulu (a. gide) (1967)
ak bıldırcın (j. steinbeck) (1968)
cennet bahçesi (h. c. andersen) (1969)
politika ve propoganda (j. m. domenach) (1969)
tolstoy’un hayatı (r. roland) (1969)
kale (a. de saint-exupéry) (1970)
yeşil kısrak (m. aymé) (1970)
insanların dünyası (a. de saint-exupéry) (1970)
becket: tanrının şerefi (j. anouilh) (1972)
parmak kız (h. c. andersen) (1972)
goriot baba (h. de balzac) (1972)
karlar kraliçesi (h. c. andersen) (1973)
eleştiri kuramları (j. c. carloni-c. filloux) (1975)
nuhun gemisi (m. aymé) (1979)
suluboya kutuları (m. aymé) (1981)
yağmur yağdıran kedi (m. aymé) (1981)
yaban düşünce (c. lévi-strauss) (1984)
kral solomon’un bunalımı (e. ajar) (1985)
sevgili (m. duras) (1986)
yazının sıfır derecesi (r. barthes) (1989)
çağdaş söylenler (r. barthes) (1990)
duygusal sürgün (colette) (1991)
hastane günlüğü (g. hervé) (1992)
kısa düzyazılar (m. tournier) (1993)
yaz (a. camus) (1994)
sürgün ve krallık (a. camus) (1996)
göstergeler imparatorluğu (r. barthes) (1996)
  1. gücü yettiğince okumuş, yazmış, çeviri yapmış. büyük emek harcamış bizim için. bize düşen de okumak. mekanı cennet olsun.
    abi