1. newton'a karşı einstein; nedensellige karşı belirsizlik ilkesi. zamanın göreliliği de cabasi.
    zamanın oluşması için hareket, hareket için mekan ve madde ve tüm bunlar için bir "gözlemci"gerekliliği.
    bu başlıkla ilgili bulunduğum nokta ise şimdiyi belirleyen hakikat konusunda agnostik, şimdinin nasıl vücut bulduğu konusunda heisenbergci, şimdinin gözlemlenen ve görülen yüzü konusunda ise nedensellik ilkesine sıkı sıkıya bağlı bir noktadır.
    tanım: görür görmez badim multiple personality syndrome'a ait olduğunu anladığım güzel başlık.
  2. az evvel okuduğum bir makalede nietzsche'nin tarihselliği reddedişine eleştiri getirirken yazar şöyle diyordu;

    ' herhangi bir insan, ilişkilerinde tarihsel bağlamı kuramaz ise tanıma ve bilme işini yapamaz. '

    elbette bütün bir yazı - bu eleştiri de dahil - nietzsche'yi tamamen yanlış anlamaktan doğmuş tevil götürmeyen zırvalar silsilesinden oluşuyor. lâkin bu durum makaleden hariç şekilde dikkatimi çekti. zirâ son zamanlarda izlediğim bir dizide de bu konuyla ilgili bir şey geçmişti.
    person of interest dizisinin 5. sezon 2. bölümünde dizideki yapay zeka, kodlanmışlığında iyi'yi ve kötü'yü ayırt edebiliyordu. ama sisteminde oluşan bir bozuklukla, ki bu bozukluk, zaman kavramını, olayları bir zaman dizilimine oturtma özelliğini yitirmesiyle ilgili idi, iyi'yi ve kötü'yü tanımlaması değişkenlik gösterdi.
    yani yapay zekanın admini ona, öldürme, yaralama, tecavüz, taciz, yalan gibi kötü şeyleri gösteriyor ve bu tür hareketleri kötü olarak imlemesi gerektiğini öğretiyor.
    yıllar sonra ise makinenin tarihsellik işlevi bozulduğunda, admininin onca zaman yaptıklarını hesaplayarak, bu hareketleri tek bir günde değerlendirdiğinde ise adminini bile bir tehdit olarak tanımlıyor.

    bu da insan tarihsel bağlam kurduğunda objektifliği artıyor'a işaret ediyor gibi görünürken aslında tam tersi subjektifliğinin arttığına dair bir emare olarak karşımıza çıkıyor. ki pozitivizmin temel dinamiği nedenselliğin içi boşluğu da bundan hâsıl olur.

    çünkü insanda böylesi bir tarihsel bağlam kurmanın mümkününe bakıldığında bu olanaksıztır. insan geçmişi, sadece şimdide yaratabilir. yapay zekanın her olayı sadece bir gün içerisinde olmuş gibi değerlendirmesi gibi.
    anı denilen yaşanmışlık, sadece şimdi'de anı'lığına konuşlanabilir zirâ.
    o halde geçmişin şimdi'yi belirlemede tastamam etkisiz olduğu ayyuka çıkıyor. şimdi'yi sadece şimdi'nin yarattığı 'geçmiş tortusu' belirliyor.

    aah birden ışıyan bir düşüncenin önemli bir şeye varacağı halesine kapılıp yazdım bunları ivedice lâkin yine bengidönüşe tosladık. neyse yazmışken kalsın.