puduhepa - youreads

  1. puduhepa mö 13. yüzyılda yaşamış bir hitit tavanannasıdır. tavananna hitit imparatorluğunda kraliçelere verilen isimdir. hitit imparatorluğunun tahtında 2. mavattali'nin oturduğu zamanlarda puduhepanın babası tanrıça iştarın rahiplerinden biriydi. puduhepa'da bu dönemde kendini dinine bağlı gören ve özellikle tanrıça hepat'a büyük yakınlık duyuyordu. bu arada bahsi geçen bu tanrılar hurri tanrılarıdır fakat hitit imparatorluğu içerisinde tanrılar birbirine girmiş ve neredeyse binin üzerinde tanrıya ibadet edilmektedir. her tanıştığı ülkenin dilini öğrenen hititler her karşılaştığı dinin detanrılarını kabul eder ve onlara tapınaklar yaparlardı. bu sebeple bu dönemlerde başkent hattuşa "bin tanrılı şehir" olarak anılmış.

    hattuşili hastalıklı bir çocuk olarak dünyaya gelmiş ve tapınakta yetiştirilmiş ve kendi inancına göre bu şekilde hayatta kalabilmiştir. dindar bir adam olduğunu düşündüğüm 3. hattuşili'nin en sevdiği tanrı samuha'dır. işbu samuha ise hurri'lerin tanrısı (ki bu tanrı da sümer kökenlidir) iştar ile yakın bağlantılı. böylece hattuşili ile puduhepa'nın babası arasında bir yakınlaşma oluşur ve nitekim hattuşili; puduhepa ile tanışarak evlilik ile sonuçlanacak bir ilişkiye girer. nihayetinde puduhepa hitit imparatorluğunun tavananna'lık tahtına oturur. (bu dönemden sonra puduhepa tanrıça hepat'a gösterdiği saygıyı hitit güneş tanrısı arinna'ya da göstermeye başlar.)

    hititler için tavannaların saray işlerine ve bir takım devlet yönetimine katılması olağan bir durumdur. fakat puduhepa bunun çok radikal bir örneğidir. doğrudan bir çok politik meseleye müdahale eden puduhepa, komşu devletlerle olan ilişkileri dahi etkileyecek noktaya gelmiş. bu arada hattuşili ile çok yakın bir ilişkisi var ve birbirlerini çok seviyorlar fakat saray içerisinde yavaş yavaş puduhepa'nın muhalifleri birikmeye başlıyor. kadeş savaşı sonrasında mısır ve hitit arasında büyük bir dostluk kurulmuştur. büyük mısır imparatoru ramses hattuşili'ye erkek kardeşim puduhepa'ya ise kız kardeşim diye sesleniyordu. bu dönemden kalan belgelere göre puduhepa tavanna sıfatı ile doğrudan mısır ve çevre ülkelerdeki yöneticilere doğrudan mektup yazıp anlaşmalar yapıyordu. tarihin ilk yazılı anlaşması olan kadeş anlaşmasında dahi bizzat kendi mührü bulunmaktadır.

    çok sevdiği kocası hattuşili hastalandığında devlet işlerini onun yerine üslenen puduhepa büyük bir bunalıma girer ve gününün tüm boş vaktini tanrılara dua ederek geçirir. 3. hattuşili öldüğünde puduhepa sadece hitit imparatorluğunda değil tüm bölgedeki en güçlü insanlardan biriydi. hitit kanunlarına göre tavanna'lık geri alınamaz bir sıfattı ve krallın ölmesinden sonra da puduhepa tavanna kalmaya devam edecekti. bu dönemden sonra puduhepa'nın oğlu tuthaliya tahta oturur, fakat puduhepa imparatorluğu yönetmeye devam eder. ülkesini yönetirken bir yandan bürokratlarla iktidar mücedelesinde olan puduhepa oğlunun büyümesi ile bir yandan kral bir yandan da tavananna olmak isteyen gelini ile karşı karşıya kalır.

    hem çok iyi bir eş hem de çok iyi bir anne olan puduhepa, tarihin belki de ilk feministi olarak güç mücadelesinden hiçbir zaman geri durmamış ve karşılaştığı her mücadelede karşısına çıkanlara sertçe meydan okumuş. her savaşından daha da güçlü çıkmıştır. kocası hattuşili ile evlendiğinde kendisi bir rahibe kocası ise bir komutandı. krala karşı mücadele ederken dahi tereddüt etmemiştir, daha sonra kralken kocasının yaptığı "hattuşili'nin savunması"nda da kendi ismi geçmektedir." daha sonra hattuşili ölene kadar ona yardım etmiş onun ölümünden sonra da dul bir tavananna olarak hitit yaşamını şekillendirmiş. sayısız savaş görmüş, yüzlerce tanrıya ibadet edilen tapınaklar kurmuş sayısız kral tanımış ve mücadele etmiş. anlaşmalar yapmış, evlilikler düzenlemiş nefertari'yi kız kardeşi, ramses'i ise damadı yapmıştır.kanunlar yazmış ve şehirler inşa etmiş. hayatı boyunca barış ve huzur ortamını inşa etmeye çalışmış ve nihayetinde 1200 senesinde 90 yaşında yaşlı ve dul bir kadın olarak hayata gözlerini yummuştur.