• okudum
    • okuyorum
    • okumak istiyorum
  • youreads puanı (0.00)
karakter aşınması - 'yeni kapitalizmde işin kişilik üzerindeki etkileri' - richard sennett
yeni ekonomik düzenin büyülü sözcüğü "değişim"in doğası nedir? insanlara nasıl yansıyor?

her zaman kısa vadeye endeksli bir ekonomide kişi nasıl kalıcı değer ve hedeflere sahip olabilir?

her an parçalanan veya sürekli yeniden yapılanan kurumlarda, kişi kendi kimliğini ve yaşam öyküsünü nasıl oluşturabilir?

"küreselleşme" olgusunu makro düzeyde inceleyen birçok kitap yayımlandığı halde, bu sürecin mikro düzeyi, "insan karakteri üzerindeki etkileri" pek az incelendi.

sosyolog richard sennett; "karakter aşınması"nda bunu yapıyor:

yıllardır yaptığı araştırmaların sonuçlarına göre sermayenin, günümüz ekonomisinin bütün dünyaya yayılmış dalgalı denizlerinde "hızlı kâr"ın dışında başka bir amacı yok; şirketlerini piyasadaki anlık değişimlere müdahale edecek biçimde esnekleştirip, yeniden yapılandırıyor.

kişilerden sürekli kendisini yenilemesini,
seyyar olmasını,
risk almasını,
rekabet becerisini geliştirerek yırtıcı bir karakter edinmesini,
takım çalışmasında uyumlu olmasını bekliyor.

ancak eski kapitalizmin rutin ve monoton yapısına karşı savunulan bu politikaya yakından bakıldığı zaman sadece eski iktidar yapılarının rengini değiştirdiği görülüyor:

çalışanlar için esnekliğin anlamı ise yaşam boyu iş güvencesinin yok olması;
sürekli iş ve şehir değiştirerek yön duygusunu yitirmek;
istikrarlı işlerin yerini geçici projelere bırakması ve bir işten diğerine, dünden yarına sürüklenen yaşam parçacıklarından beslenen, rekabetin körüklediği "güvensizlik" ve "kayıtsızlık" duygusu...

ve bir de "karakter aşınması"...

oysa insan karakteri, duygusal deneyimlerimizin uzun vadeli olması ve başkalarıyla girdiğimiz ilişkilere yüklediğimiz etik değerler üzerinden gelişir.

karakter;
"içsel bütünlük", "ilişkilerde karşılıklı bağlılık ve uzun vadeli bir hedef" için çaba harcamak biçiminde kendini gösterir. "yeni kapitalizm" ise; güvenmeyi, bağlanmayı ve uzun vadeli planlar yapmayı kârlı bulmaz, reddeder.

sennett; "karakter aşınması"nda gelişmiş bilgisayarlarla üretilen ekmeğin kalitesinden çok, ekmeği yiyenlerin hayatına bakıyor ve soruyor:

"bu sistem insanın yaşamına değer ve anlam katıyor mu?"

ve ekliyor: "değişim, kitlesel ayaklanmalarda değil; ihtiyaçlarını birbirleriyle paylaşan insanların arasında, toprakta yeşerir. insanları birbirleri için kaygılanmaz hale getiren bir rejimin, meşruiyetini uzun süre koruyamayacağından eminim."

"sennett ikna edici bir biçimde, işçilerin gittikçe daha fazla yaşadığı güvensizliğin ahlâki bir kimliğin oluşmasını imkânsız kıldığını savunuyor... 'karakter aşınması' keskin ampirik gözlemin ve yoğun etik tartışmaların mükemmel bir sentezi." (richard rorty, stanford üniversitesi)

"sennett'in, okurun içine işleyen çarpıcı kitabı esnek ve istikrarsız istihdama geçişi ele alıyor... yazar, şirketlerin ambalajlarının şıklaşırken hainleşmesi meselesini değerlendirmemizi istiyor."
(robert m. solow, massachusetts teknoloji enstitüsü)
  1. varlıklar içinde önemli bir yere sahip olan "insan"ların; "çalışmak" eylemine bakışlarının nasıl kasıtlı olarak saptırıldığı üzerine önemli bir kitap.

    öncelikle:

    "yaşamak için çalışmak"

    ve

    "çalışmak için yaşamak"

    çelişkisi aklın bir köşesinde daima tutularak bu kitap okunursa;
    belleğimiz ve bedenimiz üzerinde yüzyılları aşarak devam eden "sömürücü şiddetin" günümüzde nerelere evrildiği,
    ve yakın gelecekte nasıl bir deve dönüşeceği üzerine işaretler bulacaksınız.

    ikinci olarak:

    çalışma hayatını renklerle kategorize ederek; ister "mavi yaka" deyin, ister "turuncu yaka" deyin, veya "beyaz yaka" deyin;
    bireyleri ve toplumları; "şirketokrasi" bombardımanına nasıl maruz bıraktıkları,
    ve bu bombardımana "karşı hücumlar" niçin geliştirilemediği sorularını da sormaya başlayacaksınız.

    özellikle "özel sektör" kavramı ile toplumların her katmanının, daha bebekliklerinden itibaren nasıl "sömürücü şiddete" alıştırıldıklarını,
    ve bir zaman sonra sistemi savunur hâle nasıl getirildiklerini öğrenince şaşıracaksınız.
  2. sennet'in "yeni kapitalizmin kültürü" kitabıyla beraber en önemli eseri olduğunu düşünüyorum. bireyin kapitalist düzen nedeniyle yaşadığı çelişkileri, çıkış arayışlarını, başarının ve başarısızlığın kişi üstündeki etkisini ince ince anlatan eşsiz bir eser. sennet diğer kitaplarından farklı olarak biraz da konun gereksinimi nedeniyle bu kitabında istatistiklere yer vermiştir. kitabın son bölümünde yeni kapitalizm kültürünün din ve cemaatlerden nasıl faydalandığının anlatıldığı bölüm ise günümüz türkiye'sini anlamak için ilginç bir referans olabilir.

    özellikle iş hayatına yeni atılmış , iş arkadaşlarının davranışlarını anlamakta zorlanan, insanların başarısızlıktan kaçınmak için neler yaptığını anlamakta zorluk çekenlerin oldukça ilgisini çekecektir.
    jan