• okudum
    • okuyorum
    • okumak istiyorum
  • youreads puanı (8.33)
Yazar aiskhylos
zincire vurulmuş prometheus - aiskhylos
aiskhylos (mö 525?-456): eski yunan'ın en önemli tragedya yazarlarındandır. mitolojik konuların hemen hemen hepsini eserlerinde işlemiştir. yazdığı 90 tragedyadan sadece 7 tanesi günümüze kalmıştır. aiskhylos özellikle adaletin gerekliliği üzerinde durmuş, eserlerinin çoğunda hak meselesini konunun ağırlık merkezine yerleştirmiştir. zincire vurulmuş prometheus'da da farklı kuşaklardan tanrılar arasındaki anlaşmazlığı ele almıştır. tragedyanın kahramanı olympos tanrılarına başkaldıran titan prometheus ateşi tanrılardan çalmış ve insanlara vermiş, tanrıların kurmuş olduğu düzene karşı geldiği için zincire vurulmuştur. aiskhylos bu tragedyasında akıl gücünün kaba kuvvete üstünlüğünü, akla ve özgür düşünceye verilmesi gereken önemi vurgulamıştır. (kitap bilgileri idefix'den alınmıştır.)
  1. aiskhylos, sophokles ve euripides'ten günümüze kalan toplam otuz bir (7-7-17) tragedyadan biri.

    aldığım notlar aşağıda... güle güle kullanılsın.

    eserin adı: zincire vurulmuş prometheus
    yazarı: aiskhylos
    türü: tragedya
    yayınevi: türkiye iş bankası kültür yayınları
    basım yılı: 2013
    baskı sayısı: 2. baskı
    çeviren: azra erhat, sabahattin eyüboğlu

    kişiler:
    prometheus
    kratos (güç)
    bia (zor)
    hephaistos (prometheus’u zincire vurmak zorunda kalan tanrı)
    okeanos ve kızları
    hermes
    io
    koro

    yer: prometheus’un zincire vurulduğu kayalıklar

    zaman: prometheus’un zincire vurulduğu gün

    olay: prometheus zeus’tan ateşi çalıp insanlara vermiş, kayalıklara bağlanmış, karaciğeri bir kartal tarafından her gün parçalanmış, bu şekilde cezasını çekmiş ve bir gün okeanos kızları ile ortadan kaybolmuştur.

    simge: "ateş": bilinç, bilgi, akıl, düşünce, teknik, sanat

    hybris: prometheus’un haddini aştığı nokta, ateşi insanlara verdiği noktadır.

    trajik unsur: ölümsüz prometheus’un kendisi için değil, adalet için acı çekmesidir.

    tragedyadaki olaylar
    zincire vurulmuş prometheus’ta tanrılar ve tanrısal kişiler yer alsa da anlatılan dram, insanlığın dramıdır. başkaldıran bir yaratık olan insanın mitteki temsilcisi zeus’a başkaldıran prometheus’tur.

    zincire vurulmuş prometheus politik bir dramdır çünkü bu durumda bir kuşağın kendinden önceki kuşağı devirip yönetimi ele geçirmek için verdiği mücadele konu edilir.

    khaos’un kızı gaia, uranos’u yaratır ve onu kendine eş yapar. uranos’a zulmeden gaia’yı kurtarmak oğlu kronos’a düşer. kronos’un devrilmesi ise zeus’un görevidir. zeus kronos’u devirip titanların egemenliğine son verir ve kendi egemenliğini kurar. kronos güçlüdür, zeus güçlü ve akıllı.

    uranos’un devrilmesinde kaba kuvvet kendi kendini yenmiştir.

    kronos’un devrilmesinde kaba kuvvet akılla yenilir.

    zeus, sağlam bir dünya düzeni kurmak için dünya egemenliğini kardeşleri ve çocukları arasında paylaştırır. bu paylaşıma sadece prometheus karşı çıkar. onun amacı, tanrıların değil insanların egemen olmasını sağlamaktır. prometheus’un görünenin ötesindekini gören bir gözü vardır. bu amaçla zeus’u iki kez küçük düşüren prometheus ondan bir rezene sapı içinde ateşi çalıp insanlara verir ve bu eylemi nedeniyle korkunç bir biçimde cezalandırılır. tragedyada prometheus’un cezalandırılma aşaması konu edilir. bu mitte önemli olan, insanın kendi gücünün bilincine varması ve tanrıya karşı ayaklanmasıdır.

    prometheus, bilinç ve özgürlük kavramlarını değer olarak benimser. prometheus’u özgür kılan, bilincidir. tragedyanın özü, “özgürlük-kölelik” karşıtlığıdır. görünüşte zeus özgür, prometheus köledir, ancak bilinçli eylemi prometheus’u özgür; ölçüsüz istekleri, kibri ve öfkesi zeus’u köle yapmıştır.

    oyundaki “akıl gücü-kaba kuvvet” karşıtlığında da prometheus aklı, zeus kaba kuvveti simgeler. sonunda kazanan, akıldır.

    oyunda hephaistos, prometheus’u istemese de zincire vurur. zeus’un kızıl kartalı her gün prometheus’un karaciğerini parçalar ve ona derin acılar çektirir. hermes’in prometheus’la konuşmasından sonra kayalıklar devrilir ve prometheus, okeanos kızlarıyla birlikte gözden kaybolur. tragedyada zeus yüzünden io’nun yaşadıkları da anlatılır.

    prometheus’un kardeşi epimetheus (sonradan gören), zeus’un hediyesi olan pandora’yı alıp acının insanlar arasında dağılmasına neden olur.
  2. prometheus:

    söz değil artık bu, olayın ta kendisi!
    sarsılıyor yer
    ta derinlerden,
    sesler geliyor gök gürültüsü gibi.
    kıvrım kıvrım sarıyor gökleri yıldırım,
    bir hortum kaldırıyor tozu toprağı,
    birbirine giriyor havanın bütün solukları,
    rüzgarlar rüzgarlarla savaşıyor,
    gökler denizlere karışıyor.

    bu işte besbelli zeus'un
    beni korkutmak için çıkardığı kasırga.
    ey yüce anam benim,
    ve ey sen
    dünyaya ışık salarak dönen gökyüzü,
    gör uğradığım haksız belaları!

    zincire vurulmuş prometheus
    latincesi : (bkz: prometheus desmotes)