edgar allan poe

Kimdir?

19 ocak 1809 - 7 ekim 1849 arasında yaşamış, abd'li şair, kısa öykü yazarı, editör ve edebiyat eleştirmeni.

amerikan gotik edebiyatın öncülerinden biridir. abd'nin ilk kısa hikâye yazarlarından olan poe modern anlamda korku, gerilim ve polisiye türlerinin de öncüsüdür.

başlıca eserleri

hikayeleri:

altın böcek
amontillado fıçısı
berenice
diri diri gömülüş
eleonora
gammaz yürek
girdaba iniş
hans pfaall diye birinin benzeri görülmemiş serüveni
kalabalıkların adamı
kara kedi
kızıl ölümün maskesi
kuyu ve sarkaç
ligeia
marie rogêt'nin sırrı
metzengerstein
morella
morgue sokağı cinayetleri
oval portre
uzun sandık
william wilson
şişede bulunan not

romanları:

nantucketlı arthur gordon pym'in öyküsü

şiirleri:

a dream within a dream
annabel lee
eulalie
kuzgun
lenore
ulalume

(viki)
  1. çoğuna göre ilk büyük amerikan yazarı. bana göre en büyüğü. oyuncu ana-babanın ortanca çocuğu. babası tarafından terk edilmiş, annesini tüberküloz almış, abisi alkole teslim, psikolojisi hiç düzelmemiş bir adam. 3 kez evlenmiş, 3. eşi ve kuzeni 13 yaşındayken evlendiği virginia ile birlikte onu da annesi gibi tüberkülozdan kaybedene kadar yaşamış, yazarlık dışında hiçbir işte uzun süre tutunamamıştır. tamamladığı tek romanı 'arthur gordon pym'in öyküsü' jules verne'ye ilham vermiştir, h.p. lovecraft'a "deliliğin dağlarında"(*:tekeli-li tekeli-li) eserini yazdırmıştır. telifin icadından önce yazarlık para etmeyen bir meslek olsa gerek ki, ömrü boyunca maddi sıkıntılar yaşamıştır.

    eserlerine yaşadığı bunalımlar yön vermiştir. hatta ölmeden önce "tanrım, zavallı ruhuma yardım et" dediği rivayet edilmektedir. yaşadığı dönemde gotik edebiyat revaçta olmadığından "deli" diye çok yerilmişliği de vardır. yine de en büyük düşmanı rufus wilmot griswold'a ölümünden sonra biyografisini yazdıracak kadar büyük bir yazardı. virginia'nın ölümü ona kuzgun'u yazdırmıştır. (*:nevermore) kan, ölüm, cinayet, karanlık, korku.. insan insanın kurdu. eureka'da der ki: "bu kitabı, düşlerin tek gerçeklik olduğuna inananlara adıyorum!"

    1849'da bilinci bulanık ve alkollü bir halde bulunup 4 gün can çekiştikten sonra hayatını kaybetmiştir. ölümündeki gizem eserlerini aratmaz. bugün bile ölümü üzerine alkole, zehire, saldırıya ve daha birçok sebebe bağlanan binlerce teori ortaya atılmaktadır.
  2. annabel lee

    seneler,seneler evveldi;
    bir deniz ülkesinde
    yaşayan bir kız vardı, bileceksiniz
    ismi annabel lee;
    hiçbir şey düşünmezdi sevilmekten
    sevmekden başka beni.

    o çocuk ben çocuk, memleketimiz
    o deniz ülkesiydi,
    sevdalı değil karasevdalıydık
    ben ve annabel lee;
    göklerde uçan melekler bile
    kıskanırdı bizi.

    bir gün işte bu yüzden göze geldi,
    o deniz ülkesinde,
    üşüdü rüzgarından bir bulutun
    güzelim annabel lee;
    götürdüler el üstünde
    koyup gittiler beni,
    mezarı ordadır şimdi,
    o deniz ülkesinde.

    biz daha bahtiyardık meleklerden
    onlar kıskandı bizi,
    evet! bu yüzden (şahidimdir herkes ve o deniz ülkesi)
    bir gece bulutun rüzgarından
    üşüdü gitti annabel lee.

    sevdadan yana ,kim olursa olsun,
    yaşça başca ileri
    geçemezlerdi bizi;
    ne yedi kat gökdeki melekler,
    ne deniz dibi cinleri,
    hiçbiri ayıramaz beni senden
    güzelim annabel lee.

    ay gelip ışır hayalin eşirir
    güzelim annabel lee;
    bu yıldızlar gözlerin gibi parlar
    güzelim annabel lee;
    orda gecelerim,uzanır beklerim
    sevgilim, sevgilim,hayatım,gelinim
    o azgın sahildeki,
    yattığın yerde seni .

    edgar allan poe
  3. gidelim paraya kıyıp tüm öykülerini alalım arkadaşlar, hayatınızda hakkederek harcadığınız nadir 70 80 tllerden olacaktır.
  4. "çöken karanlığın derinliklerinde, uzun süre durdum orada,
    merak ederek, korkarak, şüpheye düşerek ve hiçbir ölümlünün cesaret edemediği rüyaları düşleyerek..."
  5. çağdaşı thomas wyatt 1838'de "konkoloji rehberi" isimli kitabını yayımlar ve bir sene sonra da kitabının daha kısa bir kopyasını bastırabilmek için yayıncısına başvurur. ancak yayıncısını wyatt'ın bu talebini reddeder. bunun üzerine o yıllarda edebiyat eleştirmeni olarak bir hayli tantana koparan poe ile görüşür. poe, wyatt'ın isteği üzerine (hayatı boyunca yakasını bir türlü kurtaramadığı fakirlik yüzünden) "konkoloji uzmanının ilk kitabı" adıyla yayımlanacak olan bu kısaltılmış baskının yazarı olarak görünmeyi kabul eder. hatta bir süre sonra kitabın ikinci baskısı bile yapılır. ne acıdır ki, poe'nun hayatı boyunca ikinci baskıyı yapmış tek kitabı aslında kendisine ait olmayan, "konkoloji uzmanının ilk kitabı" adlı kitap olur.
  6. eserlerini okurken çoğunlukla enstrümantal müzik yapan (bkz: nox arcana) grubunun parçalarını dinlemeyi özellikle sevdiğim yazar. grup, shadow of the raven albümleri için internet sitelerinde şöyle bir açıklama yapmıştır: "a haunting tribute to edgar allan poe that weaves a lush musical tapestry of victorian elegance and gothic nightmares." poe'dan haz alanların albüme göz atmalarını tavsiye ederim.
  7. baudelaire'i en çok etkileyen ve bu etkilenmenin de(bir nevi saygı duruşu babında) poe eserlerinin fransızcaya kazandırılmasına vesile olduğu kara romantizm'in öncüllerindendir.
  8. fantastik kitap yayınları, hikâyeleri derleyip kitap haline dönüştürmüş. ben de külliyatı edinmek üzere morgue sokağı cinayetleri adlı kitabı aldım. ilk poe okuyuşum olacaktı. kitap içeriği morgue sokağı cinayetleri, kara kedi, marie rogêt'nin sırrı ( ki kitap da marie roget'in gizemli kayboluşu diye çevrilmişti ), altın böcek hikâyelerinden oluşuyor. lakin o kadar berbat çeviri ve hatalar var ki, resmen kendi kendime cümleleri tamamlar vaziyetteydim. ne okuduğumdan adam gibi bir şey anlayabildim ne de tam konsantre olabildim. düşük cümleler, berbat imlâlar, harf eksiklikleri, cümle ortasında büyük harfle başlamalar, cümlenin devamında bir satır atlanarak devam etmeler vs vs... çok kötü bir yayınevi seçiminden sonra poe okumak işkenceye dönüştü adeta. umarım bu kötü başlangıç, sıkı bir okuyuculuğa dönüşür. yoksa, allah'ı var güzel hikâyeler kurgulamış edgar allen poe!

    son olarak, benim gibi yapma! fantastik kitap denen kitap katili yayınevinden okuma!
  9. kuyu ve sarkaç öyküsü enfestir. bu öykünün benzeri doğu edebiyatında da var. bilmiyorum bir bağlantısı var mı ya da etkilenme söz konusu mu. bu konuyu araştırıp duzenlerim yine burayı.
    poe sadece gotik edebiyatın değil, öykü türünün de en iyileri arasındadır. henüz tüm eserlerini bitirmedim ara ara okuyorum, bitmesin diye.