• okudum
    • okuyorum
    • okumak istiyorum
  • youreads puanı (8.35)
çanlar kimin için çalıyor - ernest hemingway
ispanya iç savaşı; dağlarda verilen özgürlük mücadelesi; sadakat ve cesaret, aşk ve yenilgi ve bir idealin trajik ölümü.

dönemin birçok sanatçısı gibi ispanya iç savaşı'na da katılan hemingway, bu savaşı anlatan güçlü romanı çanlar kimin için çalıyor'u 1940'ta yayımladı. çok geçmeden sinemaya da uyarlanan roman, iç savaşa sürüklenen bir ülkenin, özgürlükleri için canlarını ortaya koyan insanlarını, onların arasında yer almış bir yazarın tanıklığıyla anlatıyor. (arka kapaktan)
  1. milli eğitim bakanlığının 100 temel eser önerisi içindeki 52 romandan birisi olan hemingway eseri. 1930'lu yıllarda ispanya iç savaşı sırasında topu 4 gün içinde geçen savaşın kendisi için belki de çok da önemli olmayan bir kısmında yaşanan olayları anlatan bu şaheserde iç savaş, ölüm, aşk, umutlar, idealizm, dostluk gibi birçok konuda insanlık tarihi boyunca yapılmış en özel anlatımlardan, olaylardan bazılarına tanıklık edersiniz. ayrıca iç savaşın geleceğini tahmin edebilmenizi sağlayan savaştan genel bir kesit de sunuluyor.

    mükemmel bir senaryo olmasına karşın filmini izlemek istemeyeceğim bir eser ortaya koyuyor hemingway olması gerektiği gibi anlatıyor her şeyi. uçurulacak köprü, çam ormanları, çetenin kaldığı mağara, dağlar, pilar'ın anılarını anlattığı ağaçların arasındaki o düzlük insanın zihninde net biçimde canlanıyor. edebiyat tarihinin bence en önemli eserlerinden biri olan bu kitabı hala okumamış olanlar devamını okumak istemeyebilirler çünkü çok fazla alıntı olacak.

    !---- spoiler ----!

    kitap amerikalı sosyalist robert jordan'ın ispanyol iç savaşında kralcı faşistlerle mücadele etmek üzere ispanya'ya gelip bir köprü uçurma görevi ile sınır hattına gönderilişi ile başlıyor. burada faşistlerin bölgesi içinde kalmış olan bir grup sosyalist çeteci ile buluşan jordan çeşitli gözlemler ve analizlerden sonra bu işi ve dolayısıyla bu hücumu yapmanın mantıksız olacağı sonucuna varıyor. ancak zamanında komuta kademesine bu notu ulaştıramadığı ve komuta kademesine söz verdiği için sonucunu bile bile işi yapmaya karar veriyor.

    dağlık alanda birlikte işi yapmak için görevlendirildiği çeteci kuvvetleri büyük bir bıkkınlık içinde buluyor. çeteyi yöneten pilar ve pedro'nun yaklışık 1,5 yıllık iç savaş anıları, savaşın hele de iç savaşın insanlık tarihi için nasıl yüz karası şeyler olduğunu bir kez daha acımasızca gözler önüne sererken bu anılarda pedro önderliğindeki çetenin kendi köylerini kralcı askerleri öldürerek ele geçirmeleri ve faşistleri döve döve öldürmeleri anlatılıyor.

    faşistler tarafından babası ve annesi sosyalist olduğu için öldürülen kendisi tecavüze uğrayan maria da bir tren operasyonu esnasında tesadüfen çetecilerin eline geçiyor ve onlarla dağa kaçıyor. pilar-pedro çetesinin övüne övüne bitiremediği tren operasyonu belki de jordan'ın kaderini etkilemiş oluyor.

    topu topu 3-4 gün içinde filizlenen maria-jordan aşkı, jordan'ın intihar eden babası ve asker dedesi ile ilgili silik anıları, pilar'ın savaşın 1,5 yılını ve kısmen de öncesini kaplayan hüzün dolu anıları, maria-jordan ikilisinin operasyon sonrası madrid'e gitme ve orada yaşama hayalleri bir grup faşist asker ve uçak devriyesinin kendileri gibi bir çeteyi yok etmesi ile bölünüyor.

    günler geçtikçe savaşın oluşturduğu ve sonunun belli olmamasının körüklediği yorgunluk ve yılgınlık başta pedro olmak üzere bütün çete üyelerinin üzerine ölü toprağı gibi serilmişken jordan'ın gelişi ile pilar'ın içindeki devrimci ruh tekrardan ateşleniyor oysa pedro bu görevin bir yıkım olacağını görüp jordan ile açıktan düşman oluyor. pedro'nun jordan'ın köprüyü havaya uçurmak için getirdiği ateşleme fişeklerini operasyondan vazgeçmesi için çalması işin tuzu biberi olmuşken idealist sosyalisti görevinden vazgeçirmeye yetmiyor. ve operasyon günün gelip çattığında pedro yanında 5 yeni çeteci ile operasyona yardım etmeye geliyor.

    jordan görevi başarı ile tamamlamışken bir faşist tankı olay yerine beklenenden erken geliyor pedro'nun beraberinde getirdiği çetecileri kendisi öldürdüğünden kaçış için yeterli at sayısına ulaşıyorlar. ama kitabın daha en başında pilar'ın, jordan'ın elinde gördüğü kötü kaderin gerçekleşmemesi için yalvarışlarınıza pek de kayıtlı kalmayan hemingway, maria'nın kötü kaderine bir roman daha eklemiş oluyor.

    !---- spoiler ----!

mesaj gönder