carl sagan

Kimdir?

carl edward sagan, 9 kasım 1934'te new york'da doğdu. çok küçük yaşlarda başlayan astronomi ilgisi, ailesi tarafından da desteklenince giderek büyüyen bir tutku halini aldı ve tüm dünyanın tanıdığı bir astronom haline geldi. küçük yaşlarda astronomi ile uğraşırken, "nasıl hayatını kazanacaksın" sorusu karşısında boynu bükük kalıyordu. liseye giderken bu iş için para ödendiğini öğrenince çok sevinmişti. ancak bu sevinç, para kazanacağı için değil, geçinmek için başka bir iş yapmak zorunda kalmadan tüm gün astronomi ile ilgilenebileceği içindi. carl sagan'ın en önemli özelliği tüm fiziksel ve matematiksel yanıyla karmaşık bir olgu olan evreni en sıradan bir insana bile tüm açıklığıyla anlatabilme becerisidir. bu becerisini yazınsal ortamda da sürdürünce, pulitzer ödüllü bir bilimci oldu. 62 yıllık yaşantısında yaptığı üst düzey bilimsel çalışmaların yanında çok iyi bir bilim yazarı olduğunu da yazdığı ya da editörlüğünü yaptığı 20'den fazla kitap ile gösterdi.

  sagan'ın bilimsel merakı ona lisans seviyesinde, chicago üniversitesi'nden dört farklı dalda diploma almasını sağladı. bunlar içinde en önemlileri tabii ki, fizik ile astronomi ve astrofizik diplomalarıydı. carl sagan öldüğünde, 1968'de girdiği cornell üniversitesi'nde,  david duncan kürsüsü profesörü ve aynı üniversitedeki gezegen araştırmaları laboratuvarı’nın da müdürüydü. güneş sistemi'nin araştırılması ile ilgili çalışmaları, bugünkü bilgilerimizin temelini oluşturmuştur. daha önceleri venüs'ün yaşanabilir bir yer olduğu sanılırken sagan tam tersini iddia etmiş ve venüs'ün cehennem gibi bir yer olduğunu söylemiştir. sonra mariner'ler ile bu kanıtlanmıştır. sera etkisini ilk olarak tanımlayan ve venüs'ün sıcaklığının buradan kaynaklandığını ortaya atan da carl sagan'dır. ayrıca evrende yaşamın var olabilmesi için karbon kökenli elementlerin olması gerektiğini de önermiş ve satürn'ün en büyük uydusu titan'ın böyle uygun bir yer olduğunu söylemiştir. pioneer uzay araçları sayesinde titan'ın atmosferindeki karbon ve metan elementleri ispatlanmıştır. sagan'ın bu ileri görüşlülüğü ve üst düzey bilimsel çalışmaları bunlarla sınırlı kalmamaktaydı. o hayatı boyunca dünya dışında bir uygarlıkla iletişim kurulabilmesinin yollarını aradı. bunun için birçok araştırmacıyla ortak çalışarak seti projesini güçlendirdi ve hep destek oldu. yalnızca bir uygarlığı aramakla değil aynı zamanda dünya'daki yaşamın kökenini aramakla da ilgilenmiş ve bu konuda kitaplar yazmıştır. dünya'daki yaşamın kökeni ve dünya dışında bir yaşamın oluşabilmesi ile ilgili yaptığı çalışmalar yeni bir bilim dalını oluşturmuştur: astrobiyoloji...

carl sagan 600'den fazla bilimsel makale ve yazı yazmıştır. bunların yanında icarus adlı bilimsel yayın yapan bir derginin 12 yıl boyunca editörlüğünü üstlenmiştir. ayrıca dünya'nın en büyük güneş sistemi araştırmaları grubu olan gezegen araştırmaları derneği'nin kuruculuğunu ve ölene kadar da yöneticiliğini yapmıştır. tabii ki, carl sagan'ın bilimsel katkıları sadece bunlarla bitmiyordu. nasa'nın güneş sistemi'nin araştırılması için gerçekleştirdiği tüm projelerde üst düzeyde görev almış hatta mariner2, mariner9, viking, voyager, pioneer ve galileo uydularının tasarımını ve yöneticiliğini yapmıştır. yine kendisinin tasarladığı bir altın plak da bu uzay araçlarına yerleştirilmiştir. bu plak ile sagan, uzay aracının başka bir uygarlık tarafından bulunması halinde dünya'yı ve insanoğlunu tanıtmayı hedeflemekteydi. bugün carl sagan 'in idaresinde gerçekleştirilmiş olan voyager'lar güneş sistemi'nin dışına çıkmış ve başka yıldız sistemlerine doğru yol almaktadır. belki de o altın plaklar hedeflerine ulaşacaklardır.

ancak carl sagan, yaptığı bu bilimsel çalışmaların çok ötesinde bir bilim adamıydı. her şeyden önce o kendisini, bilimin gerçeklerini halka aktarmakla yükümlü saymış bir insandı. hayatındaki en önemli amaçlarından biri popüler bilimi halka, halkın anlayabileceği gibi anlatmaktı. carl sagan yazdığı kitaplar, yazılar ve yaptığı televizyon dizisi ile bunu fazlasıyla başarmış bir bilim adamıdır. yazının başında da söylendiği gibi dünya üzerinde bunu başarmış pek az sayıda bilim adamından biridir. carl sagan'ı ülkemizde daha da popüler kılan ise 1997 yılında gösterime giren contact (mesaj) isimli filmdir. çok önceden yazmış olduğu bir romandan uyarlanan bu filmde dünya dışında bir uygarlıkla kurulan bağlantı ve bunun çevresinde gelişen olaylar anlatılmaktaydı. carl sagan'ın başarılı romanlarından bir diğeri olan cennetin ejderleri ise pulitzer ödülü almasını sağlamıştır. carl sagan contact filmini görmeyi çok istemiştir ancak filmin son halini göremeden 20 aralık 1996'da hayata veda etmiştir.

yaşasaydı astronomi bilimine çok büyük katkılar yapacağından hiç kuşku yok. ancak arkasında bıraktığı eserleriyle bile bir çok genç astronomu peşinden sürüklemeyi şimdiden başarmış bir bilim adamıdır, carl sagan.

sanırım carl sagan'ı, en iyi eşi ann druyan'ın şu sözleri anlatmaktadır:

"carl hiç bir zaman inanmak istemedi, o her zaman bilmek istedi."

  1. herkese bilimi sevdirecek kadar samimi ve sevecen anlatımı olan bilim adamı. bu dünyanın gördüğü en güzel insanlardan biri olduğuna şüphe yok.
    kahve
  2. carl sagan eli değmiş eserlerden birkaçı:

    - (bkz: contact) : carl sagan'ın aynı adlı kitabından sinemaya uyarlanmış kült bilim kurgu filmi.

    - (bkz: cosmos: a personal voyage) : gökbilimci carl sagan'ın bilimi yaygınlaştırma projelerden bir tanesidir. cosmos: a personal voyage, 1980 yılında yayınlanan ve 13 bölümden oluşan tv belgesel serisidir. 2014'te yayınlanan ve neil degrasse tyson'nın sunduğu cosmos: a spacetime odyssey, bu serinin devamı niteliğindedir.

    - (bkz: golden disk) (altın plak): 1977 yılında evrenin derinliklerini keşfetmek üzere fırlatılan voyager uydusunda bulunan, uyduyu bulabilecek dünya dışı canlılara, dünyayı, insanoğlunu tanıdan disk. disk, carl sagan'nın başkanı olduğu bir komite tarafından tasarlanmıştır. wiki

    - (bkz: wanderers) : grafik sanatçısı erik wernquist'ın çektiği kısa filmdir. sanatçı, carl sagan'ının kendi sesinden anlattığı bir sağgörüyü altlık olarak kullanmıştır.

    - (bkz: seti) : dünya dışı akıllı varlık araştırması. '60'lı yıllarda başlayan projenin ilerlemesinde carl sagan'ın katkısı büyüktür.

    (bkz: soluk mavi nokta) : carl sagan'ın sesinden dünya'nın ilham verici tasviri.
  3. bilim insanı.

    öyle naif, öyle sevecen, öyle kadifemsi bir sesi var ki carl sagan anlatsın da biz dinleyelim hep, moduna girersiniz.

    şu sözü benim her zaman önümü görmem için ışık tutmuştur,

    "ben inanmak değil, bilmek istiyorum"...
  4. carl sagan'dan özdeyişler:

    - bilim tarafından gözler önüne serilen evrenin muazzamlığını ön plana çıkaran eski veya yeni bir din, geleneksel dinlere nazaran çok daha derin ve kuvvetli bir saygı, merak ve huşu uyandırabilir. er ya da geç, böyle bir din oluşacaktır.

    - bilimde, bilim adamlarının sıkça 'biliyor musunuz, bu iyi bir argüman; benim fikrim sanırım yanlış' dediğini duyarsınız. ve sonra fikirlerini değiştirirler ve onlardan artık eski bakış açısını bir daha duymazsınız. bunu gerçekten yaparlar. olması gerektiği kadar sık yapmazlar, çünkü bilim adamları da insandır ve değişiklik çoğu kez zordur. fakat bilimde her gün olur bu tür bir şey. politikada veya dinde ise böyle bir şeyin en son ne zaman olduğunu hatırlamıyorum bile.

    - bir yerde, inanılmaz bir şey keşfedilmeyi bekliyor.

    - biyolojik evrimin yapıtaşı genler, kültürel evrimin ise fikirlerdir.

    - biz kimiz? insandan çok daha fazla sayıda galaksinin bulunduğu bir evrenin unutulmuş bir köşesinin içine tıkılmış bir galakside kaybolmuş can sıkıcı bir yıldızın önemsiz bir gezegenini mesken tutmuş insanlarız.

    - bizler gibi küçük varlıklar için enginlik ancak sevgiye doğru ilerledikçe elde edilebilir.

    - bugünü anlamak için geçmişi bilmeniz gerekir.

    - eğer tüm evrende yaşam sadece dünya'da varsa, bu çok büyük bir yer israfı olurdu.

    - inanmak istemiyorum, bilmek istiyorum.

    - insanın tarihine daha geniş bir grubun üyesi bulunduğumuzun yavaşça farkına varılması olarak bakılabilir.

    - kendinizi iyi hissetmenizi sağladığı sürece bir şeyin doğru olup olmadığını umursamamak; cebiniz doluysa paranın nereden geldiğini boş vermek kadar kötüdür.

    - kişi inanmadığı şeylere inanır görünmeyi meslek haline getirecek denli değer yitimine uğramış ve aklının saflığına tecavüz etmişse, her türlü diğer suçu işlemeye de kendini hazırlamış demektir.

    - muhteşem bir şey, bir yerlerde keşfedilmeyi bekliyor.

    - olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıt gerektirir.

    - skeptik dikkatle incelemenin anlamı; hem bilimde hem de dinde; derin düşüncelerin derin saçmalıklardan ayıklanabilmesidir.

    - tarihin en acı derslerinden biri şudur: yeterince uzun zamandır aldatılmışsak, aldatmacayı ortaya koyan her türlü kanıtı reddederiz. gerçeği bulmakla ilgilenmeyiz artık. aldatmaca bizi kafeslemiştir.

    - tuzağa düştüğümüzü kendimize bile itiraf etmek, son derece acı vericidir çünkü.

    - tükenmek kuraldır. hayatta kalmak istisnadır.

    - yanlış bir argümanın ilacı, daha iyi bir argümandır. fikirlerin bastırılması değil.

    *derleme wikiquote.org tarafından yapılmıştır.

    onedio'dan bir başka derleme
  5. soluk mavi nokta
    "şu noktaya tekrar bakın. orası evimiz. o biziz. sevdiğiniz ve tanıdığınız, adını duyduğunuz, yaşayan ve ölmüş olan herkes onun üzerinde bulunuyor. tüm neşemizin ve kederimizin toplamı, binlerce birbirini yalanlayan din, ideoloji ve iktisat öğretisi; insanlık tarihi boyunca yaşayan her avcı ve toplayıcı, her kahraman ve korkak, her medeniyet kurucusu ve yıkıcısı, her kral ve çiftçi, her aşık çift, her anne ve baba, umut dolu çocuk, mucit, kâşif, ahlak hocası, yoz siyasetçi, her süperstar, her "yüce önder", her aziz ve günahkâr onun üzerinde - bir günışığı huzmesinin üzerinde asılı duran o toz zerresinde.

    evrenin sonsuzluğu karşısında dünya çok küçük bir sahne. bütün o generaller ve imparatorlar tarafından akıtılan kan nehirlerini düşünün, kazandıkları zaferle bir toz tanesinin bir anlık efendisi oldular. o zerrenin bir köşesinde oturanların başka bir köşesinden gelen ve kendilerine benzeyen başkaları tarafından uğradığı bitmez tükenmez eziyetleri düşünün, ne çok yanılgıya düştüler, birbirlerini öldürmek için ne kadar hevesliydiler, birbirlerinden ne kadar çok nefret ediyorlardı.

    böbürlenmelerimiz, kendimize atfettiğimiz önem, evrende ayrıcalıklı bir konumumuz olduğu hakkındaki hezeyanımız, hepsi bu soluk ışık noktası tarafından yıkılıyor. gezegenimiz, onu saran uzayın karanlığı içinde yalnız bir toz zerresi. bu muazzam boşluk içindeki kaybolmuşluğumuzda, bizi bizden kurtarmak için yardım etmeye gelecek kimse yok.

    dünya, üzerinde hayat barındırdığını bildiğimiz tek gezegen. en azından yakın gelecekte, gidebileceğimiz başka yer yok. ziyaret edebiliriz, ama henüz yerleşemeyiz. beğenin veya beğenmeyin, şu anda dünya sığınabileceğimiz tek yer.

    gökbilimin mütevazılaştırıcı ve kişilik kazandıran bir deneyim olduğu söylenir. belki de insanın kibrinin ne kadar aptalca olduğunu bundan daha iyi gösteren bir fotoğraf yoktur. bence, birbirimize daha iyi davranma sorumluluğumuzu vurguluyor, ve bu mavi noktaya, biricik yuvamıza."- carl sagan
  6. benim bilime merak duymamı sağlayan havalı adamdır saçları ve tarzı ile hep (bkz: roberto mancini) ye benzetmişimdir.

    astrofizik alanında yaptığı çalışmalar ve bilimi yaygınlaştırmaya çalışması ile ün salmıştır.

    aynı zamanda tarihin en popüler ve en renkli bilim insanını 17 yaşında keşfetmiştir. (bkz: neil degrasse tyson)

    neil tyson ın carl sagan hakkında anlattığı hikaye carl saganın sadece örnek bilim insanı değil örnek insan olduğuna kanıttır.

    hikayede;

    carl sagan'ın "otobüsün gelmezse beni ara bir gün bizimle kalırsın." dediğini belirten neil tyson o zamanın amerikasında bunun çok bişey olduğunu düşünmemizi de sağlıyor tam hatırlamıyorum ama (bkz: cosmos: a space time odyssey) belgeselindeki ilk 3 bölümden birinde anlatmıştı.

    ayrıca; kozmos: evrenin ve yaşamın sırları adlı kitabı ile bilim popülerleştirmede büyük bir adım atmıştır ve bu kitabı ile ilgili 13 bölümlük (bkz: cosmos: a personal voyage) adlı bir belgesel serisi mevcuttur.